Post Mortem – Peter Terrin****

Post Mortem - Peter TerrinDe AKO Literatuur Prijs 2012 die sleepte hij vorig jaar al in de wacht en al werd het voor Peter Terrin met Post Mortem geen nominatie voor de shortlist van de Libris Literatuur Prijs 2013 (wél voor de longlist) toch prijkt de roman ook op de lijst van Best Verzorgde Boeken van 2012. Een roman met maatwerk-binnenwerk, zo heet het. Terecht, want het omslagontwerp, de lay-out van de  inleidende binnenbladzijden en de eerste bladzijde van elk deel, samen met de romantekst vormen een mooi grafisch geheel. Op deze manier sluit de vormgeving van deze roman prachtig aan bij de inhoud ervan. Peter Terrin schrijft zijn werk immers op een mechanische tikmachine. Hij heeft daar zo zijn reden voor.

Post Mortem is een aangrijpende en erg complexe roman. Aangrijpend vooral in het tweede deel waarin schrijver Emiel Steegman (op ‘een Olivetti Lettera 32, een stijlvolle portable die in de jaren zestig erg geliefd was bij journalisten’.) het relaas doet van de coma waarin zijn vierjarig dochtertje Renée, terechtkomt na een herseninfarct, terwijl hij aan haar ziekbed de wacht houdt.  Een complexe roman omdat het leven van schrijver Steegman een parallel  vindt in dat van het hoofdpersonage uit T, de roman die Steegman is begonnen na een begenadigd inspiratiemoment in de douche. Een roman in een roman dus, een soort chinese boxstructuur die helemaal aan het einde in deel drie nog eens omvat wordt door het verhaal van de biograaf van Steegman, Paul, die alle puzzelstukjes uit het leven van Steegman moet zien bijeen te sprokkelen uit T, zijn onlangs met het Gouden Buikbandje bekroonde succesroman De moordenaar en de videobandjes die hem door Steegman bezorgd zijn net voor diens overlijden.

Zoals de titel aangeeft is het hoofdthema: wie zal men ‘post mortem’ zeggen dat ik geweest ben? En ook het motto wijst in die richting:”We zijn niet wie we zijn, we zijn wat de wereld van ons weet…” – W.F.Hermans, Herinneringen van een engelbewaarder. Daarom schrijft Steegman zijn roman T, om controle te houden over zijn biografie, vanuit een biofobe motivatie, verbrandt hij hele stapels notities in zijn tuin en bezorgt hij zijn biograaf de videobandjes van de revalidatievorderingen van Renée. De biograaf Paul heeft zelfs van iemand dezelfde tikmachine gekregen als waarop Steegman vermoedelijk T heeft geschreven, een Olympia SGI. Maar de biografie ermee schrijven voelde verkeerd aan: mooie schoenen in de juiste maat, gevormd naar vreemde voeten.

Fictie en realiteit zitten in deze roman in een ingewikkeld kluwen. Autobiografische gegevens worden tot fictie, fictie wordt realiteit. ‘Wegens nogal moeilijke tijden in de familie’, de smoes om afwezig te blijven op een evenement met Estse collega-schrijvers, wordt realiteit in de noodlottige gebeurtenis met Renée. De briljante idee voor T, groeit tot een roman waarmee zijn biograaf Paul na zijn dood aan de slag moet. Er zitten, neem ik aan, veel verwijzingen in de roman naar situaties en personen uit het leven van Peter Terrin waarvoor we als lezer – buitenstaander niet meteen de sleutel bezitten. Zo bevat Deel Een, 13, slechts één zin: “T heeft een geheim”.

Wat ook in deze roman, net als in Blanco en Vrouwen en kinderen eerst, opvalt is de observatiekunst van de auteur, de nauwgezetheid waarmee hij waarneemt en die waarneming tevoorschijn tovert in woorden, de levendige beschrijving van de realiteit die omslaat in surrealiteit doordat onverwachte personen en situaties opduiken en weer verdwijnen. Je leest constant met een hele reeks vraagtekens in je hoofd. De gelaagdheid van het verhaal, vereist wat dieper spitten, even teruggaan, even stilstaan bij wat er staat, verwonderd zijn over de prachtig geschreven passages en over de mooie en innemende vader- dochterrelatie, de symboliek gaandeweg vatten en de vele verwijzingen herkennen. Dat alles garandeert geen onmiddellijk leesplezier maar wel grote leesvoldoening. Post mortem is een erg tedere en ingenieuze roman.

Auteur: Blauwkruikje

Master of Germanic Philology - KULeuven - Belgium - Nature, fiction, theater, poetry, philosophy and art lover. Photo: Ostend (B) - Japanese Deep Sea Garden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s