Mijn Strijd 2 – Liefde – Karl Ove Knausgård ****

download (1)‘Je ziet soms dat in biografieën de vervelende gebeurtenissen en onaangename eigenschappen worden weggepoetst. Ik wilde juist de mens achter de schrijver laten zien, met al zijn gebreken en nare kanten’, aldus Knausgård in een interview met Guus Bauer op Literatuurplein. In het derde deel van Min kamp (Mijn Strijd) dat in de Nederlandse vertaling de titel Liefde kreeg, heeft de auteur het over zijn scheiding van Tonje, de verhuis van het Noorse Bergen naar het Zweedse Stockholm, de nieuwe relatie met Linda, de combinatie van vaderschap en schrijverschap, zijn relatieperikelen, de verhuis met het hele gezinnetje naar Malmö. Wat doet zo’n autobiografische roman van 602 blz. met je als er niets uit dat leven wordt ‘weggepoetst’? [foto: cobra.be]

Je leest de roman niet in één ruk uit hoewel de vorm – associatieve bewustzijnsstroom – je stuctureel geen adempauze laat. Als lezer laveer je tussen fascinatie, irritatie, verveling, verontwaardiging, bewondering, herkenning, sympathie en antipathie, schaamte en nieuwsgierigheid. Het succes van Knausgård is te zoeken, denk ik, in het feit dat we in onze internet-, fb-, realitytv-wereld tot stiekeme gluurders zijn verworden, zij het dan van een vaak gepolijste ideale wereld. Het authenticiteitsgehalte van deze roman maakt  daarentegen echte emoties los, choqueert soms maar raakt vooral door eerlijke zelfanalyse. Bovendien is Knausgård een onderhoudende,  vlotte verteller. Sommige passages zijn reële reclameplaatjes voor het groene, natuurlijke Noorwegen. Hem volgen in het openbaar vervoernetwerk en de straten van Stockholm en omgeving is er zelf weer reiziger worden. Over zijn schouder meeluisteren als hij in de cafés van dezelfde stad met vriend Geir afspreekt,  is getuige zijn van boeiende, diepgravende vriendschapsgesprekken. Mee de boekenwinkels induiken als hij leesvoer zoekt, is te weten komen waarom hij juist dit soort roman schreef. Hem het huishouden zien beredderen en de buggy met kroost door Stockholms en Malmös straten en parken  duwen, is aanvankelijk vertederend maar krijgt een scherpe wraakkant op het ogenblik dat het huismoederen zijn schrijven in de weg gaat staan. Kortom, Knausgård onopgepoetst.

Liefde, geen roos zonder kwetsende doornen dus. De andere delen uit de romancyclus Mijn Strijd, door Marianne Molenaars voor uitgeverij De Geus naar het Nederlands vertaald als Vader en Zoon, zullen alleszins de komende tijd mijn leeshonger stillen.

Een passage uit Liefde:

Hoewel er sinds die tijd veel veranderd was in mijn leven, was mijn verhouding tot gedichten dezelfde gebleven. Ik kon ze lezen, maar ze ontsloten zich nooit voor me en dat kwam omdat ik daar geen ‘recht’ op had: ze waren niet voor mij bestemd. Deed ik een poging tot toenadering, dan voelde ik me net een bedrieger en ik werd ook altijd ontmaskerd, want wat ze altijd weer zeiden, die gedichten, was: wie denk je wel dat je bent om hier zomaar binnen te stappen? Dat zeiden de gedichten van Osip Mandelstam, dat zeiden de gedichten van Ezra Pound, dat zeiden de gedichten van Gottfried Benn, dat zeiden de gedichten van Johannes Bobrowski. Je moest het verdienen om ze te kunnen lezen.[…] De consequenties namelijk van het feit dat de gedichten zich niet voor me ontsloten waren namelijk groot, veel groter dan alleen van een literair genre buitengesloten te zijn. Het velde ook een oordeel over me. De gedichten keken een andere werkelijkheid binnen, of zagen de werkelijkheid op een andere manier, die waarachtiger was dan deze, en dat het vermogen te zien niet iets was wat je kon leren, maar iets waar je wel of niet over beschikte, veroordeelde mij tot een leven in trivialiteit, ja, maakte mij tot een triviaal persoon. De pijn over dat inzicht was groot. En strikt genomen bestonden er slechts drie mogelijke reacties op. De eerste was het voor jezelf toe te geven en te accepteren. Ik was een doodgewone man die een doodgewoon leven zou leiden, die zin ontleende aan de positie waarin ik me bevond en verder niet. […] De tweede was om het totaal te ontkennen door tot je te zeggen dat je het in je had, maar dat het er alleen nog niet uit was gekomen en vervolgens een leven te leiden in dienst van de literatuur, als recensent, als medewerker aan de universiteit, als schrijver, want het was absoluut mogelijk je in die wereld drijvende te houden, zonder dat de literatuur zich ooit voor je ontsloot. […] Een derde methode die erop aankwam het hele probleem van de hand te wijzen, was dan ook de beste. Er bestaat niets hogers. Er bestaat geen geprivilegieerd inzicht. Niets is beter of waarachtiger dan iets anders. […] Het belangrijkste was dat er geen onoverbrugbare kloof bestond tussen hen die het hadden en hen die het niet hadden, hen die zagen en hen die niet zagen. In plaats daarvan was het een gradatie binnen een en hetzelfde scala. Dat was een dankbare gedachte en het was niet moeilijk er argumenten voor te vinden,[…]. […] het gevoel dat ik had buiten het wezenlijke te staan, buiten het belangrijkste, buiten wat het bestaan in wezen uitmaakte. Of dat een romantisch gevoel was of niet, speelde geen rol. Om de pijn die het veroorzaakte te doven, had ik me op alle drie manieren uitvoerig verdedigd en er gedurende lange periodes in geloofd, vooral in de laatste. En die hield in dat mijn voorstelling  van de kunst als plek waar het vuur van de waarheid en de schoonheid brandde, de laatste plek waar het leven zijn ware gezicht kon tonen, verwrongen was. Maar af en toe brak het inzicht door. Niet in de vorm van gedachten want daar bestonden tegenargumenten voor, maar in de vorm van gevoel. Dan wist ik met heel mijn hart dat het een leugen was dat ik mezelf bedroog. Dat was de situatie toen ik die middag in maart 2002 in het portiek van het gebouw van de Zweedse schrijversvereniging in Stockholm in Fioretos’ vertaling van Hölderlins laatste hymnen stond te bladeren. O, ik armzalige. [blz 147 – 150]

ISBN: 9789044522044 – Versch. datum: 2012-09-01 – Oorspr. titel: Min kamp. Andre bok – Genre: Vertaalde literaire roman – Oorspr. taal: Noors-Vertaler: Marianne Molenaar – Uitgeverij: De Geus – Prijs: 25€

Auteur: Blauwkruikje

Master of Germanic Philology - KULeuven - Belgium - Nature, fiction, theater, poetry, philosophy and art lover. Photo: Ostend (B) - Japanese Deep Sea Garden

2 thoughts on “Mijn Strijd 2 – Liefde – Karl Ove Knausgård ****”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s