Christus in de woestijn, 1939 – Gustave van de Woestyne

K222

‘Hij was een zeer volgzame, subtiele en minzame man. Maar ook een existentiële wanhopige figuur. Al is er weinig over geweten. Hij was zeker een meditatief figuur. Dat zie je aan de werken waarin hij een bijbelse thematiek verwerkt’, zegt Robert Hoozee, directeur van het MSK – Gent, naar aanleiding van de retrospectieve tentoonstelling die hij in de lente van 2010 opzette in samenwerking met co-curator Catherine Verleysen.

In een beeldmeditatie op Artway.eu gaat Anne Marijke Spijkerboer dieper in op het schilderij Christus in de woestijn, 1939 : 

Duidelijk is dat we deze man meteen als Jezus moeten herkennen, maar ook dat hij persoonlijke en tijdgebonden trekken draagt. Zo concreet en menselijk als zijn gezicht is, zo onwerkelijk is zijn ivoorwitte kleed. Het is alsof er geen lichaam onder zit, op de wijze van de middeleeuwse engelen, die ook theologisch lijfloos waren.

De Schrift meldt niet welke kleur kleding Jezus droeg toen hij driemaal door de duivel in de woestijn verzocht werd, maar de schilder van dit werk heeft daar wel ideeën over. Het witte hemd kan niet anders dan zijn doop- en opstandingskleed zijn.

De manier waarop Jezus in de lege ruimte staat doet nog het meest denken aan eenzame woestijnvaders uit het begin van de kerkgeschiedenis, van wie ook wel overgeleverd wordt dat ze van pure gebrek aan slaap en voedsel hallucineerden.

Bij deze Jezus word je buitenstaander. Hij sluit ons buiten. Het gaat in de strengste zin van het woord om zijn ‘reculer pour mieux sauter’ (zich terugtrekken om des te beter zijn opdracht te vervullen). De verzoekingen in de woestijn zijn het begin van Jezus’ openbare leven. De weg voor dat leven is alleen vrij wanneer hij eerst in stilte de ‘machten ontmaskerd’ heeft (Liedboek der Kerken 485:3).

Opvallend is niet alleen het lichaamloze witte kleed, maar ook het verschil tussen de twee grote handen: een bloedloze hand en een levende. Met de dode hand lijkt hij te ontvangen, de ander houdt hij naar zich toegekeerd, alsof hij iets wil bewaren. Gaan we te ver als we dat met kruis en opstanding verbinden?

En in een artikel op Kerknet.be vermeldt Erik De Smet dat een criticus destijds over de schilder zei: „Hij eist van ons een concentratie en geduld om hem op al zijn geestelijke reizen te volgen.” Over het schilderij zegt hij:  ”een Christus in de woestijn uit 1939, die pure eenzaamheid, verlatenheid en radeloosheid uitdrukt.” Dat dit schilderij iets laat oplichten van wat ‘een woestijnervaring’ is, staat buiten kijf. De schilder droeg de metafoor in zijn naam en de identificatie met de bijbelse Christus wordt hier op zeer eigen wijze in beeld gebracht.

Advertisements

Auteur: Blauwkruikje

Master of Germanic Philology - KULeuven - Belgium - Nature, fiction, theater, poetry, philosophy and art lover. Photo: Ostend (B) - Japanese Deep Sea Garden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s