House of Splendid Isolation – Huis van volmaakte eenzaamheid – Edna O’Brien***

House of Splendid  Isolation, 1995 van de Ierse Edna O’Brien, vertaald als Huis van volmaakte eenzaamheid door Anneke van Huisseling  voor De Bezige Bij, werd in de jaren negentig op kwaadaardige kritiek in de Engelse pers onthaald. Het verhaal vertelt hoe de bedlegerige Josie in haar vervallen landhuis de deur ziet opengaan en een hoofd met een bivakmuts verschijnt. Ze weet wie het is. McGreevy, bloedig strijder voor een verenigd Ierland, die haar eenzame huis als schuilplaats heeft gekozen. Hij treedt ongevraagd haar wereld binnen. O’ Brien werd verweten het IRA-terrorisme gunstig gezind te zijn en aan te zetten tot geweld met haar roman. Ondertussen kenden The Troubles, zoals deze strijd in Engeland werd genoemd, het Goede Vrijdag-akkoord van 10 april 1998 en de verklaring van het IRA in juli 2007 dat het definitief stopte met zijn gewapende verzet. De feiten in O’Briens roman behoren vandaag dus tot de geschiedenis van het Ierse eiland. De Engelse kritiek die destijds deze roman betrof, was onterecht. O’Brien (65 op dat ogenblik) was geïntrigeerd door de sociale oorzaken en drijfveren van IRA-strijders als Mc Greevy en bekeek de situatie in haar homeland vanuit verschillende invalshoeken. Dat is haar goed recht als schrijfster. Ook al is het niet haar beste roman, de uit county Clare afkomstige in London residerende ‘doyenne’ van de Ierse literatuur, engageert zich in deze roman om de verdeeldheid van Ierland en van de individuele Ierse ziel te vatten. Daarin is zij dan ook meer dan  geslaagd.

Enkele recensies:

House of Splendid Isolation is a more adventurous novel than O’Brien’s moving story Time and Tide, which won the Writers’ Guild Prize for fiction last year (1993, BK). The fractured narrative of this novel forces the reader to keep refocussing on different people who emit different signals at different times, while the ebb and flow of Irish history washes through the flashbacks, day- dreams and reminiscences. It is what O’Brien calls ‘the yeast of memory’ which drives her novel towards its tragic and inevitable conclusion. 1

Powerful, however, is the elegiac voice on themes of womanly love, the tale’s psychological acuity and the re-creation of a haunted landscape. In these respects, O’Brien still works her Celtic enchantments.2

The house is symbolic, the priest is symbolic, Josie’s marriage and her sex life and her abortion are symbolic. And so is Paud: a half-wit Fenian changeling who, with the best intentions, creates havoc and heartbreak wherever he goes. He is the child of history and of fanatic devotion. Like the Irish terrorist, he destroys what he worships. The symbolism is obvious and this, alas, is the novel’s weakness.3

As part of the research for her 1994 novel House of Splendid Isolation, which is about a terrorist who goes on the run, she visited Dominic “Mad Dog” McGlinchey, an IRA man who claimed to have shot 30 people, in prison; she also wrote a warm profile of Gerry Adams for the New York Times and, in 1996, attended the Sinn Féin conference (predictably, an entirely baseless rumour circulated that she had romantic feelings for both these men). Unsurprisingly, these activities did not win her many friends, particularly in Ireland, where it was felt that her nationalism was naive. “Yes, I got a lot of stick,” she says. “The Irish were furious with me.” But she found McGlinchey, who was shot dead in 1994, to be a “grave and reflective man”, and Adams to be “thoughtful about things, not bloodthirsty; I met him at a point when he was trying to rein in his army”, and she was determined to say so. When Labour came to power, she contacted Blair and, later, Brown, both of whom invited her to Downing Street. What did she tell them? “Only what I felt, which is that on this side of the sea, there was only one enemy, the IRA, whereas on the other side, there were several: not just the terrorists, but the police, too, and the machinery of government. In opposition, Blair was a Pontius Pilate over Ireland; he never took it up. But what he did as prime minister was remarkable, a huge thing.”4

Edna O’Brien mag dan wel in de alom aanwezige schaduw van literaire giganten als Joyce en Beckett schrijven, haar stem is al jaren welluidend en indringend. Zij prikkelt de zinnen. In Huis van volmaakte eenzaamheid betekent de komst van vrijheidsstrijder/terrorist/gijzelnemer McGreevy een verscherping van de zintuigen van gijzelaarster Jodie. Dankzij zijn aanwezigheid krijgt zij ‘zwermen van herinneringen’ en ruikt en voelt ze intenser. Ze gaat een dagboek bijhouden: indrukwekkende observaties en overpeinzingen die weer indirect verwijzen naar de Molly Bloom-achtige roman Night (1972): een stroom rake impressies en associaties over liefde en verlies. Maar wie Edna O’Brien leest boekt winst.5

  1. The Indepent.co.uk: The Yeast of Irish Memory: ‘House of Splendid Isolation’ by Susan Elkin
  2. Publishersweekly.com: House of Splendid Isolation, Edna O’Brien by Farrar Straus Giroux
  3. The New York Times.com: The Terrorist and the Lady by John L’Heureux
  4. The Guardian.com: Edna O’Brien: ‘A writer’s imaginative life commences in childhood’ by Rachel Cooke
  5. De Groene Amsterdammer.nl: Voorwaardelijk weg uit Ierland door Graa Boomsma

Auteur: Blauwkruikje

Master of Germanic Philology - KULeuven - Belgium - Nature, fiction, theater, poetry, philosophy and art lover. Photo: Ostend (B) - Japanese Deep Sea Garden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s