Jij zegt het – Connie Palmen*****

connie-palmen-wint-libris-literatuur-prijs-met-“jij-zegt-het”-–-lees-de-ons-erfdeel-recensieConnie Palmen die steeds uit de boot valt wanneer het gaat om de Grote Drie van de Nederlandse literatuur, won dit jaar de Libris Literatuurprijs met haar meeslepende roman Jij zegt het. Wat betreft het evenwicht tussen vrouwelijke en mannelijke deelnemers aan deze prijs is de stand 1-3 heeft Maria Vlaar even snel nagerekend. Maar er breken andere tijden aan; ook de Fintro Literatuurprijs (vroeger Gouden Boekenuil) ging vorig jaar (Prijs Lezersjury Niña Weijers) en dit jaar (Hagar Peeters) naar een vrouw. Wie Palmens website bezoekt, verneemt wat ze tot op heden in de wacht sleepte. En toch, al weet ze even goed als Mulish haar imago te verzorgen en wordt ze door het grote publiek graag gelezen, ze viel er telkens weer naast. Maar dit jaar werd het dus terecht de Librisprijs voor haar.

Haar laatste roman Jij zegt het waarin ze Ted Hughes zijn versie van de tragische huwelijksrelatie met de Amerikaanse Sylvia Plath laat vertellen, is een boek dat je niet kunt wegleggen ook al ken je de pijnlijke geschiedenis van dit beroemde literaire koppel en weet je dat Hughes de hele feministische pers tegen had na de feiten van 11 februari 1963. Het moet in de negentiger jaren geweest zijn dat  ik meer over en van Sylvia Plath las. Het werd me duidelijk dat ze als moderne Amerikaanse strijd leverde tegen de rollenpatronen die vrouwen in de vijftiger jaren opgedrongen kregen en dan vooral intelligente vrouwen, zoals zij, die daardoor hun genie gefnuikt zagen. Daarom kreeg Hughes, die een affaire begonnen was met Assia Wevill, de feministen van die dagen tegen maar ook andere bewonderaars van Sylvia Plath want als nog niet gescheiden echtgenoot bezorgde hij haar literaire nalatenschap en hield daarbij één en ander uit publicatie, wellicht om de kinderen te beschermen.

Het mag een huzarenstuk genoemd  worden – er verschenen over dit legendarische koppel immers al veel boeken – hoe Connie Palmen Ted Hughes in Jij zegt het laat vertellen over de zeven huwelijksjaren met Sylvia Plath, van hun kennismaking aan de universiteit van Cambridge tot de suïcide op een appartement op Primrose Hill, Londen, in de nabijheid van haar beide kinderen, dochtertje Frieda tweeënhalf jaar en zoontje Nicholas dertien maanden. Connie Palmen geeft blijk van een bijzondere empathie voor Hughes wat haar in staat stelt om zijn passie,  zijn schuldgevoel, zijn verscheurdheid, zijn wroeging, lijden, pijn en  wijsheid voor de lezer zo op te roepen dat het voelt alsof hij je in levende lijve in vertrouwen neemt over zijn leven. Zij schrijft daarmee zijn biografie en schuwt daarbij niet om over zijn aandeel in het verloop van de feiten na te denken. Hij die het autobiografische, het ‘ik’ in zijn poëtisch oeuvre zo schuwde.

“Palmen put gretig uit de poëtische iconografie van Hughes. Jij zegt het is doorspekt met metaforen uit de dierenwereld, die zo lijken weggeplukt uit de gedichten van Hughes. Er is het beeld van de vos als symbool van de vrijheid en het instinct, los van fatsoen. Waar Hughes aanvankelijk nog weigert om een verweesd vossenjong mee naar huis te nemen, zal hij later aan Plath bekennen dat hij “te lang de vos in zijn eigen hoofd had genegeerd” en daarom is vreemdgegaan. Plath wordt geassocieerd met de paniekvogel, die voortdurend op haar schouder zit en haar hart onrustig maakt. Niet toevallig toont de omslag een vogel die maden eet uit de oren van een vosje: de mythe Plath wordt letterlijk in leven gehouden door de mythe Hughes, en omgekeerd.”(1)

Connie Palmen zou zich voor deze roman vooral gebaseerd hebben op de 88 Birthday Letters  en op het 89ste gedicht Last Letter  waarin Hughes een affaire opbiecht, zichzelf de schuld gevend van de onomkeerbare gebeurtenis en pijnlijk diep spijt betuigt. Journalist Melvin Bragg diepte met de hulp van Ted Hughes’ weduwe, Carol Hughes, de brief op in de British Library en publiceerde hem in 2010 in New Statesman. Voor Carol Ann Duffy, de huidige Poet Laureate, heeft het gedicht de kracht van een Shakespeareaanse tragedie : “It seems to me to be the darkest poem that he wrote about the death of Sylvia Plath. There is a kind of deafening agony, blinding agony to this new poem. It seems to touch a deeper, darker place than any poem he’s ever written.” Er werd aan Hughes in 2011 in de Poets’ Corner van Westminster Abbey aan de voet van zijn grote voorbeeld T.S. Eliot een gedenkplaat gewijd.

(1) Ons Erfdeel: De eeuwige bruidegom. Jij zegt het van Connie Palmen

Advertisements

Auteur: Blauwkruikje

Master of Germanic Philology - KULeuven - Belgium - Nature, fiction, theater, poetry, philosophy and art lover. Photo: Ostend (B) - Japanese Deep Sea Garden

3 thoughts on “Jij zegt het – Connie Palmen*****”

  1. Ik vind het boek een aanrader voor iedereen die graag een literair hoogstaand boek leest . Connie Palmen heeft alles uit de kast gehaald om haar kunsten te bewijzen in Jij Zegt Het. Hoewel ik zelf moeite had met het boek , vermoed ik dat dit echter aan mij ligt . Het verhaal is diepgaand en persoonlijk , Connie Palmen heeft ervaring in deze zaken of heeft veel onderzoek gedaan. Conclusie : ik vind het boek een aanrader.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s