Wetenschap zonder geweten – prof. dr. Gustaaf Cornelis – VAM*****

De universitaire instelling van vandaag is niet langer de universiteit die de best mogelijke kennis produceert, kennis en vaardigheden optimaal overdraagt en voorbeeldig haar maatschappelijke rol speelt. Het huidige beleid forceert de universiteiten hun eigenheid te loochenen. De omstandigheden waaronder vandaag aan de universiteit wordt gewerkt, zijn de laatste twee decennia geëvolueerd naar zeer nadelig voor zowel de kennisontwikkeling als voor de mens die kennis ontwikkelt. De cumulatieve schade op wetenschap en personeel is groot: één derde gaat slordig te werk, het aantal psychische stoornissen neemt toe. Toch is zelfs in de nabije toekomst een beter, zelfs optimaal academisch klimaat haalbaar. Maar dan moet wel drastisch én gecoördineerd de vermarkting van de universitaire wereld  worden aangepakt.

Gustaaf Cornelis besprak een aantal zware gevallen van wetenschappelijke fraude (vervalsing, fabricatie, plagiaat), maar hij had nog meer aandacht voor de talrijke vormen van slordige wetenschap – de zgn. QRP of Questionable Research Practices – want dat is echt een sluipend gif. Voor professor Cornelis is het echter belangrijker hoe we aan deze situatie een einde kunnen stellen: hij stelt een geïntegreerde aanpak voor.
Omtrent deze problematiek publiceerde hij recent twee boeken: Eerlijke wetenschap (Lannoo Campus, 2013)  en Wetenschapsethisch manifest (Garant, 2016)

Een met quotes, referenties uit diverse universiteiten doorspekte presentatie  die de diverse vormen en feiten van wetenschapsfraude blootlegde gevolgd door een grondige analyse  van de problematiek van het systeem van wetenschappelijk publiceren en promoveren, maakte het publiek duidelijk dat er op dit vlak dringend verandering nodig is in de academische wereld.

Wetenschap dient op eerlijke wijze te worden bedreven. FFP’s (falsification, fabrication, plagiarism) horen er niet thuis. Ze beschadigen het imago van het wetenschappelijk bedrijf en werden en worden, indien ontdekt en bewezen, ook gestraft. Ze kunnen immers tot conclusies leiden die vooral in de medische wereld nefaste gevolgen kunnen hebben. Het Knack-artikel van 20 maart 2013 dat vertelt over de EOS-enquête uit 2012 maakte al duidelijk dat 1 op de twaalf medische wetenschappers fraudeert. Een teken aan de wand. Ook in een recent NRC-interview met de Nederlandse integriteitsexpert Lex Bouter lezen we waarom Sloppy science of slordige wetenschap zelfs erger is dan wetenschapsfraude.

Hoe is het echter zover kunnen komen? Ook dat deed professor Cornelis haarfijn uit de doeken: publicatiedruk, kwantiteit in plaats van kwaliteit bij rapportering, competitiviteit, individualisme, selectiecriteria (impact) bij aanwerving van docenten. Met alle nodige nefaste gevolgen voor het academische personeel. Is de keuken verlaten als het er voor je te heet wordt dan de enige oplossing? Die mening deelt de professor niet.

In anderhalf uur wist hij zijn publiek  te overtuigen van de dringende noodzaak tot een andere aanpak in het academische bedrijf. De concrete voorstellen die hij lanceerde met onder meer vermindering van publicatiedruk en het stimuleren van teamwerk  onder de wetenschappers lijken evident maar morrelen aan het systeem blijkt echter niet zo eenvoudig. Toch, zo illustreerde hij met een quote van twee Amerikaanse wetenschapsters, begint de verandering met het geloof erin en wel in kleine groepjes.

prof. Gustaaf CornelisProf. dr. Gustaaf Cornelis studeerde wijsbegeerte aan de Vrije Universiteit Brussel, specialiseerde verder in wetenschapsfilosofie  aan de Universiteit Gent en de Polytechnische Universiteit Athene.
In 1995 promoveerde hij tot doctor in de wijsbegeerte met een dissertatie over de wijsbegeerte van het hedendaagse kosmologische denken. Thans doceert hij een twaalftal vakken aan de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Antwerpen, inzonderheid methodologische vakken en historische overzichten. 
Zijn werk Francis Bacon twittert (Garant, 2015) is een hedendaagse studie over het ontstaan van de moderne wetenschap in de 17 de eeuw. Met Goed begonnen. Startersgids voor succesvol studeren aan hogeschool of universiteit (Pelckmans, 2016) beoogt hij meer studietevredenheid bij generatiestudenten. Zijn nieuw filosofiehandboek Met hamer en scheermes (Pelckmans, 2016)  legt de nadruk op argumentatietechnieken.

Advertenties

Auteur: Blauwkruikje

Master of Germanic Philology - KULeuven - Belgium - Nature, fiction, theater, poetry, philosophy and art lover. Photo: Ostend (B) - Japanese Deep Sea Garden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s