Expo Buddha & Mind – MAS – A’werpen****

Gisteren trokken we – een groepje ex-collega’s – naar het MAS in Antwerpen voor de expo Buddha & Mind. De warme, zonnige lentedag begon voor ons met een lichte lunch in restaurant De Kaai  met blik op de Schelde. Een zalige plek om op verhaal te komen.

Licht – schildering 41

In het MAS, onmiddellijk in de buurt, verkenden we vervolgens op de derde verdieping de bijzondere China-collectie van Vlaamse missionaris Rafaël Verbois. Hij richtte een missiepost (1885-1979) op in Wangzimiao, Binnen-Mongolië. Nu is dat het Chinese Hebei en Liaoning. In dit gebied achter de Grote Muur woonden arme boeren, belaagd door plunderaars. De eeuwen voordien was het een multiculturele regio, geliefd bij de Mantsjoekeizers, en een centrum van Tibetaans boeddhisme met veel tempels en kloosters. Verbois onderhield goed contact met deze monniken en in 1923 schonk een monnik van het klooster van Wangzimiao hem de ongewone verzameling miniatuurschilderingen uit zijn monnikencel omdat hij vertrok voor studies naar Tibet.

Tibetaanse monniken komen op een mistige oktobermorgen toe in het MAS om de zandmandala te vervaardigen

Door meditatie worden boeddhisten zich bewust van een hogere realiteit, die de zintuiglijke waarneming overstijgt. Dat inzicht leidt tot gelukzaligheid en bevrijding uit de kringloop van dood en wedergeboorte.

Het vervaardigen van de zandmandala
De zandmandala is klaar

Een zandmandala maken is een vorm van meditatie. Dagenlang werken monniken samen aan het schilderen met gekleurde zandkorrels. Ze beginnen de dag met speciale gebeden en werken zeer geconcentreerd. De energie die van hen uitgaat, beïnvloedt de omgeving positief.

Tibetaans tempelaltaar. Midden: een thangka – Trap ervoor: bronzen beelden, deegfiguren, kaarsen, schaaltjes met offergaven – Vakjes: teksten van de Tibetaanse vertaling van de boeddhistische leer – Plint: beschilderd met de symbolen van de 5 zintuigen: fruit (smaak), wierookpot (geur), spiegel (zicht), fluit (gehoor), textiel (tastzin).

In de 54 miniatuurschilderingen gaat het over het Vajrayana boeddhisme. Centraal in deze stroming staat de lama of geestelijke leraar en de overdracht van een ‘geheime’ leer aan ingewijde leerlingen en monniken. Ze gebruiken symbolisch geladen rituelen en voorwerpen: mantra’s (spreuken), mudra’s (handgebaren) en mandala’s (voorstellingen van de kosmos). Zo willen ze zich snel een weg banen naar de verlichting en het nirwana. De reeks schilderingen is echt uniek. Ze laten zien wat zich in de geest afspeelt. Waarschijnlijk hielpen ze een Mongoolse prins bij zijn meditatie. Wat we zien is een visualisatietechniek die zich richt op de bovenzintuiglijke boeddha Sarvavid Vairocana. Meestal wordt die uitgevoerd als zuiveringsritueel na een overlijden. Bij zo’n visualisatie geeft de verbeeldingskracht de onzichtbare realiteit vorm. Deze meditatie kan normaal gezien alleen een leraar mondeling aanleren aan een gevorderde leerling-monnik. De inhoud is Tibetaans-boeddhistisch, de stijl Chinees, de culturele achtergrond Mongools. Die diversiteit is uitzonderlijk. Gaf een Mongoolse prins de opdracht aan een Chinees atelier, onder toezicht van een Tibetaanse lama? Het werk is vermoedelijk 18 de-eeuws, maar er zijn verwijzingen naar vroeger. Wellicht gaat het om een kopie uit de Qing-periode (1644-1911) van een ouder Ming-origineel (1368-1644).

Grafgiften

Pater Verbois maakte begin 20ste eeuw een studie van de begrafenisrituelen, die nog grotendeels hetzelfde zijn. De familie komt van overal naar het huis van de overledene. Het mooi geklede lichaam wordt opgebaard op een tafel op de binnenkoer. Daarna wordt de kist in stoet weggedragen en begraven met alles wat de overledene dierbaar was. Nu zijn die grafgiften, vooral geld, in papier nagemaakt en worden ze in een tempel ritueel verbrand.

In de vitrine v.l.n.r: een reliekhouder in de vorm van een stoepa (grafmonument), Stichter Tsongkhapa van de Geelmutsensekte, Muts van een lama, Hemd van een monnik, Etui met vajra (bliksemschicht, diamant) en bel.

Tot slot kan de bezoeker zich in een comfortabele zetel nestelen een hoofdtelefoon opzetten en kijken en luisteren naar een oefening van Edel Maex, de grondlegger in ons land van de mindfulness, zenleraar en psychiater in het Ziekenhuis Netwerk Antwerpen.

Projectie foto’s Antwerpse Stilteplekken – Joris Casaer
Advertisements

Auteur: Blauwkruikje

Master of Germanic Philology - KULeuven - Belgium - Nature, fiction, theater, poetry, philosophy and art lover. Photo: Ostend (B) - Japanese Deep Sea Garden

8 thoughts on “Expo Buddha & Mind – MAS – A’werpen****”

        1. Door de vele bezoekers van de voorbije maanden werkte bijvoorbeeld de interactieve verkenning van de schilderingen niet goed meer. De computer liep voortdurend vast en ook de hoofdtelefoons bij de Edel Maex-oefening waren beschadigd. Dit onderdeel was ook op een plaats aangebracht waar je voortdurend gestoord werd. Niet echt een rustige plek. Om de miniatuurschilderingen te beschermen was de verlichting er miniem. Om één en ander goed te maken kregen we de bezoekersgids, die alle miniatuurschilderingen bevatte en bij elk tentoongesteld object de nodige uitleg gaf, gratis mee. Het waren per slot van rekening de laatste dagen van de expo, was hun redenering.
          Na New York, Leuven en Antwerpen komt er in de toekomst beslist nog een kans om die kleine Tibetaanse pareltjes te bewonderen.

          Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s