Verdraaid! Het nieuws anders bekeken – prof. dr. Baldwin Van Gorp – VAM

De nieuwsmedia krijgen vaak de schuld van wat er misgaat in de wereld. Veel discussies over de journalistiek eindigen in een gescherm met termen als ‘sensatiezucht’, ‘subjectiviteit’ en ‘roddel’, terwijl niemand die begrippen grondig definieert. Ook het begrip framing leidt een heel eigen leven in het publieke debat. Er is nood aan een genuanceerd beeld van de journalistiek: het gaat immers niet op om de nieuwsmedia een gebrek aan nuance te verwijten als die verwijten zelf de nodige nuance missen.

In Verdraaid! Het Nieuws anders bekeken kijkt hoogleraar journalistiek Baldwin Van Gorp met een open blik naar de media. Hij wil weten hoe het precies zit met journalistieke objectiviteit, tabloidjournalistiek en het gebruik van frames in het nieuws. Daarover gaat hij ook “in dialoog” met verschillende gerenommeerde journalisten zoals het ‘Watergate’-duo Carl Bernstein en Bob Woodward, winnaar van World Press Photo 2017 Burhan Özbilici, undercoverjournalist Günter Wallraff en buitenlandverslaggevers, zoals Rudi Vranckx, Robin Ramaekers, Peter Verlinden, Arnold Karskens en Jens Franssen.

In zijn voordracht pleitte Baldwin Van Gorp ervoor om de media niet tot zondebok te maken, als zouden journalisten slechts verspreiders van roddels, subjectiviteit en banaliteiten zijn. Het blijkt dat dit fenomeen al aan de orde was in 1843 volgens het boek ‘Les journalistes’ van Honoré de Balzac. Er gebeuren, gaf de spreker toe, soms zaken die beter niet plaatsvinden zoals het publiceren van foto’s van kinderen zonder de toelating van de ouders (busongeval Sierra, maart 2012) of verhalen verzinnen zonder bronvermelding (Perdiep Ramesan in de Nederlandse krant Trouw). Hier past de nodige zelfregulering om dat te voorkomen. Journalisten moeten werken onder voortdurend  stijgende werkdruk, tegen een deadline. Tijd en kwaliteit functioneren in dit verband als communicerende vaten. Journalisten moeten het lef hebben om achter de informatie aan te gaan zonder opdringerigheid. Zelfs tabloids en roddelbladen vervullen in deze context een maatschappelijke functie. Ze kunnen iets in beweging zetten (cfr. Pulitzer in de VS).

Wat zou wél beter kunnen in de journalistiek? Absolute objectiviteit blijkt niet mogelijk er blijft altijd een subjectief element in een artikel te ontwaren. Duiding, contextualisering, commentariëring vloeien soms door elkaar. Bij de gekende wie? wat? waar? wanneer? waarom? aanzetten voor een artikel blijft de waaromvraag de belangrijkste. Het is de generalisering waarin het management de journalist plaatst die ervoor zorgt dat er minder expertise, en specialisering mogelijk is. Er wordt minder gedubbelcheckt (single confirmed source). De pro- en contrabalans moet in een artikel zo goed mogelijk bewaard blijven (cfr. zomer- wintertijdargumentatie). Verder is het ook zo, volgens de spreker, dat met het alleen maar rapporteren van feiten de journalistiek het status quo bestendigt. Een subjectieve visie kan de zaken in beweging brengen.

Baldwin Van Gorp zou ten slotte graag wat meer framing dan polarisering in de journalistiek zien. Met betrekking tot bijvoorbeeld migratie bestaan er 16 verschillende frames gaande van ‘onschuldige slachtoffers’ tot ‘indringers’. Het is de taak van de journalist om hier de verschillende perspectieven aan bod te laten komen en niet steeds vanuit één frame te communiceren. De effecten van éénzijdige framing in de Vlaamse politiek werden vandaag o.a. in een artikel in De Morgen behandeld. Het betreft hier twee studies van de KU Leuven en de UGent  in opdracht van 11.11.11.

framing-grafiek-v2-640x360

De Vlaamse burger daarentegen denkt genuanceerder:

‘Uit Van Gorps representatieve steekproef bij duizend Vlamingen blijkt namelijk dat we eerder onbeslist staan tegenover migratie. Op een schaal die schakeert van ‘grote aversie’ tot ‘grote sympathie’ blijkt dat de grootste groep onder ons, bijna een kwart, een neutrale houding aanneemt. De op een na grootste groep van bijna een op de vijf is net wat positiever en de op twee na grootste groep nog wat positiever.

En wanneer je Vlamingen vraagt te kiezen tussen de vier meest courante frames, dan kiest de grootste groep (een op de drie) spontaan voor het perspectief van de slachtoffers. “Men voelt intuïtief aan dat het slachtoffers zijn, maar mensen twijfelen wel of hen helpen allemaal wel waar te maken is”, zegt Van Gorp.’ – De Morgen 28/09/2018

Het hoeft dus geen verder betoog dat de voordracht van professor Van Gorp op grote interesse kon rekenen, vooral ook omdat we de genuanceerde, objectieve wetenschapper aan het woord hoorden.

foto: KU Leuven

Baldwin Van Gorp is als hoogleraar journalistiek verbonden aan het Instituut voor Mediastudies van de KU Leuven. Na een journalistieke loopbaan promoveerde hij aan de Universiteit Antwerpen met een proefschrift over de framing van asielzoekers in de Belgische pers. Hij geniet nationaal en internationaal erkenning als framingexpert en verbleef aan de departementen journalistiek van de University of Texas at Austin in de VS en Stellenbosch University in Zuid-Afrika. Baldwin Van Gorp houdt ook een blog bij De passies van Baldwin Van Gorp: woorden, beelden, frames.

Advertenties

Auteur: Blauwkruikje

Nature, fiction, theater, poetry, philosophy and art lover. Master of Germanic Philology - KULeuven - Belgium. Photo: Ostend (B) - Japanese Deep Sea Garden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s