It must be heaven – Elia Suleiman****

Winnaar Filmfestival Cannes 2019

Elia Suleiman blijft zijn eigen weg in een Palestijns filmlandschap in kaart zetten. Zijn heerlijk absurdistische en onfeilbaar genereuze blik reikt in deze film voorbij het thuisland, waar gelijkenissen en verschillen in overvloed te vinden zijn. Niet alleen de stijl van Suleiman is bekend maar ook zijn brede, expressieve gezicht dat uitkijkt op een wereld vol kleine wonderen en ongerijmdheden. “It must be heaven” heeft al de kenmerken van een Suleiman maar de visie verschuift deze keer van de strijd in Palestina naar de situatie van de Palestijn wereldwijd.

“It must be heaven” begint in Palestina – om precies te zijn in Nazareth – voordat de scène zich naar Parijs en New York verplaatst. Daar wordt wat het betekent om Palestijn te zijn gedefinieerd met verwachtingen die weinig verband houden met de realiteit thuis. Suleiman is altijd zijn eigen hoofdrolspeler, zijn humoristische Buster Keaton – achtige rol, beschermt een fragiele ziel, zowel in het thuis- als het buitenland, want wat betekent het om balling te zijn?

“It must be Heaven” heeft een bepaalde narratieve lineariteit, maar bestaat uit kleine fragmenten, vaak beginnend met een observerend shot, dan naar Suleiman die de actie gadeslaat, en vervolgens heen en weer wisselend tussen beide. De openingsscène vormt hierop een uitzondering, wanneer een bisschop (Nael Kanj) een nachtelijke processie naar het portaal van een kerk leidt, waar de bewaarders weigeren om de deuren te openen. Meerdere metaforen kunnen worden gelezen in deze scène maar vooral de idee dat een volk de toegang tot zijn gemeenschappelijke ruimte wordt geweigerd, al is het ook gewoon een hilarisch moment wanneer de bisschop, in woede en voor het oog van zijn kudde de deur intrapt.

Het leven van Suleiman in Nazareth zit vol met zulke fragmenten, fragmenten van levens die passeren voor zijn ogen, die spanningen tussen mensen onderstrepen, maar ook de inherente schoonheid van een genereus gebaar. Buren zijn nu eens egoïstisch dan weer vrijgevigheid (het laatste meestal alleen als ze weten dat ze worden geobserveerd), waardoor de indruk wordt gewekt dat broederlijke solidariteit slechts uit eigenbelang geschiedt.

Een rolstoel, een looprek, en andere items die behoren tot een onlangs overleden geliefde worden verpakt en opgehaald en Suleiman vertrekt naar Parijs, waar een heerlijke slo-mo montage van prachtige jonge vrouwen in kleurrijke, outfits passeren langs het café waar hij zit, begeleid door Nina Simone’ s “I put a Spell on You”. Parijs wordt in beeld gebracht als de bevestiging van alle stereotypen, maar alleen aan het begin want de choreografische dans van politieagenten op Segways, hun cirkelvormige bewegingen die overeenkomen met de wervelende patronen van de kasseien, is een genot om naar te kijken, maar de aanwezigheid van politieagenten betekent dat er iets over het hoofd wordt gezien. Een verbazingwekkende opeenvolging van legertanks die langs de Banque de France op de Franse nationale feestdag (Bastille day) rollen, herinnert eraan dat militarisme niet beperkt is tot het Midden-Oosten en terwijl de Parijse ambulancedienst een dakloze man een fijne twee-gangen-maaltijd aanbiedt, is de dreigende tronie van een getatoeëerde Punk (Grégoire Colin) op de metro een teken dat bedreigende ontmoetingen overal kunnen voorkomen.

Suleiman is naar Parijs gekomen op zoek naar productie financiering voor zijn volgende film, maar in een komische ontmoeting met een producer (Vincent Maraval) ongetwijfeld gebaseerd op echte ontmoetingen, zegt deze dat zijn film niet Palestijns genoeg is en dus niet overeenstemt met hun Profiel (de art directors leverden geweldig werk bij het ontwerp van het kantoor). In New York wordt hij geconfronteerd met nog sterkere verwachtingen van wie of wat hij zou moeten zijn. Die van een taxichauffeur (Kwasi Songui) die blij is om een echte Palestijn in zijn wagen te hebben, tot een pretentieuze filmprofessor (Guy Sprung) die hem op een bepaalde manier de oorzaak van alles zou willen maken. In tegenstelling tot Parijs, waar de producent aandrong op een Franse visie op Palestina, heeft de producer waarbij zijn vriend Gael García Bernal hem introduceert, niet de geringste belangstelling voor om het even welk Palestijns verhaal.

In elke nieuwe locatie kijkt Suleiman met verwondering naar de charmante kwaliteiten van de steden, toch vindt hij steeds echo’s van bekende elementen, zoals op Williamsburg straathoek, waar iedereen die hij in de supermarkt of op straat ziet, terloops een pistool over zijn of haar schouder draagt. Het is een grappig, zeer ‘verfraaid’ moment, waarin wordt geïllustreerd hoe buitenlanders het recht van Amerikanen om wapens te dragen waarnemen.

Palestina heeft misschien het imago van een drukkookpan, maar is dat niet op de hun eigen manier waar voor veel plaatsen in de wereld zo. Terug in een club in Palestina aan het einde van de film, ziet Suleiman een kamer vol koppels de armen in de lucht stekend en vrolijk dansend: het is een beeld van een levendige, jeugdige bevolking, het soort dat kan worden gezien in de meeste steden over de hele wereld. En we snappen: ook dit is Palestina, net als de muur, of de affiches van de martelaren, of de checkpoints, en het verduidelijkt dat niemand hier ooit ergens een glimps van opvangt noch van de vreedzame olijf-en citroenbomen met alleen de geluiden van zangvogels.

Het is niet dat de film de Bezetting negeert-een scène van twee Israëlische soldaten die hun zonnebril uitwisselen terwijl een geblinddoekte jonge vrouw achter in hun auto zit, zorgt ervoor dat niemand denkt dat de regisseur doet alsof alles goed gaat in zijn thuisland. Maar Suleiman, de eeuwige waarnemer, vertrouwt erop dat zijn publiek de feiten kent. Wat ze over het algemeen nergens krijgen, is een nieuw perspectief, een andere wijze van kijken om te begrijpen wat het betekent om Palestijn te zijn in een mondiale context. Nergens is het een hemel, maar dat betekent nog niet dat hij denkt dat zijn thuis de hel is.

Nog in de zalen tot 4 januari 2020

CREW: regisseur, scenario: Elia Suleiman. Camera (kleur, breedbeeld): Sofian El Fani. Redacteur: Véronique lange.

MET:Elia Suleiman, Tarik Copti, Kareem Ghneim, George Khleifi, Ali Suliman, tarieven Muqabaa, Yasmine HAJ, Nael Kanj, Asmaa Azai, Grégoire Colin, Vincent Maraval, Claire Dumas, Antoine Cholet, Eric Cornet, Kengo Saito, Yumi Narita, Stephen McHattie, Raïa Haida, Fadi Sakr, Kwasi Songu, Guy Sprung, Nancy Grant, Gael Garcia

Met dank aan variety.com

Auteur: Blauwkruikje

Nature, fiction, theater, poetry, philosophy and art lover. Master of Germanic Philology - KULeuven - Belgium. Photo: Ostend (B) - Japanese Deep Sea Garden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: