Vrouw en moeder

Het verhaal van Maria of hoe volgens Roger Burggraeve ‘het goddelijk oneidige in het menselijk onooglijke zijn inwoning zoekt’.

Gosin-kapel – Nodebais, Waals-Brabant

Aanvankelijk verschijnt Maria in de christelijke traditie als de Moeder-Maagd aan wie volgens Lucas de geboorte van een goddelijke Zoon is aangezegd. Drie eeuwen later zijn maar liefst vier Mariafeesten bekend: Maria Boodschap op 25 maart, Maria ten Hemelopneming op 15 augustus, Maria Geboorte op 8 september en Maria Lichtmis op 2 februari. De oorsprong van deze feesten ligt grotendeels in de apocriefe evangeliën (bepaalde boeken die aanspraak maken om als onderdeel van de Bijbel te worden beschouwd, maar die niet in de canon van de Bijbel zijn opgenomen). Apocriefe auteurs interesseren zich van meet af aan voor de ondergewaardeerde Moeder. Ze staat altijd op het achterplan, wordt onrechtvaardig bejegend en aan het graf van Jezus draait alles om ene Maria van Magdala.

De indruk dringt zich op dat de ontstane Mariafeesten voorzien in de behoefte aan een ‘godin’ naast de zo mannelijk georiënteerde kerk van Rome. Waar blijft de vrouw tenslotte in deze mannenwereld? Waar is het ‘gevoel’ tussen al dat ‘verstand’ en ‘intellectuele geweld’? Het lijkt erop dat het volk de bisschoppen op een bepaald moment tot de orde heeft geroepen en uiteindelijk zijn zin heeft gekregen. Dit terwijl haar bijbelse positie niet overweldigend is. We ontmoeten Maria in de Schrift op haar driedaagse zoektocht naar de zoon, die onder de tempeldienaars verkeert en leert. Fel stelt hij haar onwetendheid aan de kaak. Eerst omdat ze niet schijnt te beseffen dat hij de werken van zijn Vader doet en later als hij haar toeroept: ‘Wat wilt u van me? Mijn tijd is nog niet gekomen’, omdat zij niet weet dat hij in staat is water in wijn te veranderen. Als volstrekt onbelangrijk verdwijnt zij tussen de coulissen van de bijbel, een pretentieloze figurant op het zijtoneel van de godsdiensthistorie. Maar is zij werkelijk zo nietig? De loop van de geschiedenis heeft ons geleerd dat Maria zich niet laat wegretoucheren. Met zachte drang is zij door een achterdeurtje het theologisch bouwwerk binnengekomen en heeft ze de kerkvaders gedwongen hun mannenverbond ook voor vrouwen toegankelijk te maken.

Met zachte drang is zij door een achterdeurtje het theologisch bouwwerk binnengekomen en heeft ze de kerkvaders gedwongen hun mannenverbond ook voor vrouwen toegankelijk te maken.

In de ogen van velen is Maria eerder een hinderpaal dan een hulp voor de eigentijdse geloofsbeleving. Haar naam evoceert beelden van God, Christus, spiritualiteit en vroomheid die eerder irriteren dan stimuleren. Maria roept iets op van een zoetsappige en wereldvreemde vroomheid; van een enkel voor ingewijden gekende ruimte waarbinnen een wondergeloof de boventoon voert; van een weeïge romantiek die niet met beide benen op de grond kan staan; van een wereld vol van vreemde wensdromen en fantasieën. In deze context is Mariadevotie de ontmoetingsplaats van frustraties en complexen. Haar figuur wekt naast verwondering ook vervreemding. Haar maagdelijkheid heeft iets kwezelachtigs, haar onbevlektheid iets wereldvreemds, haar goddelijke moederschap iets fantastisch, haar lichamelijke tenhemelopneming iets van een verouderde kosmologie. Op deze manier lijkt Mariaverering een geloofsbeleving uit de voortijd, ontsproten uit volksdevoties vol verdachte sentimenten, verlangens en verdringingsmechanismen die thuishoren in een kerk die goedkope doekjes voor het bloeden aanbiedt (zie: Wiel Logister, Maria een uitdaging, Averbode, 2009). Anderzijds is Maria heel actueel een mede-arme en lotgenote voor verdrukten over gans de wereld. Met name in Latijns-Amerika heeft de Mariaverering een duidelijk emancipatorische kracht en daagt ze de kerk uit tot bevrijdend handelen. Feministen en bevrijdingstheologen herinneren eraan dat de zoon van God geboren is uit een jonge Palestijnse vrouw, die geen dak boven haar hoofd had. Ze doorprikken de geromantiseerde beeldvorming rond de kerststal en roepen de kerk op tot solidariteit met de armen in hun strijd tegen onderdrukking. Maria is hierbij hun metgezellin.

Bron: kuleuven/thomas.be

Auteur: Blauwkruikje

Nature, fiction, theater, poetry, philosophy and art lover. Master of Germanic Philology - KULeuven - Belgium. Photo: Ostend (B) - Japanese Deep Sea Garden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: