Oekraïne: van gedenationaliseerde natie tot onafhankelijke staat – Prof. Dr. Lien Verpoest – KU Leuven, Faculteit Letteren, Onderzoeksgroep Moderniteit

Gisterennamiddag hield prof. dr. Lien Verpoest voor de cursisten van de Universiteit van de Derde Leeftijd Leuven een bijzonder boeiende, goed gedocumenteerde en tegelijk bevlogen lezing over Oekraïne.

Een samenvatting

In de zomer van 2021 schreef president Vladimir Putin een uitgebreid essay met als titel “Over de historische eenheid tussen Russen en Oekraïners”. In het essay werd de gemeenschappelijke geschiedenis van Rusland en Oekraïne selectief beschreven, waarbij de Oekraïense “agency”, of zeggenschap in die historiek tot een minimum beperkt werd. Het was niet het eerste historische essay van de hand van de Russische president, en het document werd dan vooral ook gezien als één van zijn vele pogingen tot “retro-actieve historiografie”, waarbij de Russische imperiale en Sovjetgeschiedenis gekneed wordt in het licht van hedendaagse internationaal-politieke ambities en frustraties. Een jaar later is dit document bijzonder omineus gebleken. De motieven tot invasie en de ontkenning van Oekraïense nationale identiteit en staatsvorming zitten alle vervat in dit document. Historisch gezien blijkt er echter veel af te dingen op deze Russische lezing van de Oekraïense geschiedenis.

Was er geen Oekraïense identiteit voor de negentiende eeuw? Was de Krim echt meer “Russisch” dan Oekraïens? Deze lezing bood een informatief en objectief antwoord op deze vragen, geworteld in historisch onderzoek.

De lezing bestond uit drie delen:

Ten eerste werd een uitgebreid historisch overzicht geboden van de Oekraïense identiteits- en staatsvorming door de eeuwen heen. Ook de tumultueuze historische relatie met Rusland werd besproken.

In het tweede deel van de lezing keken we naar de recente geschiedenis van Oekraïne. Hoe ontwikkelde het land zich als onafhankelijke staat na de implosie van de Sovjet-Unie in 1991? Wie waren de belangrijkste politieke actoren, en wat waren de voornaamste interne en externe uitdagingen waar dit land mee geconfronteerd werd?

In het laatste deel van de lezing situeerde professor Verpoest Oekraïne binnen een geopolitieke context. Het werd ons duidelijk hoe het land sinds 2014 steeds meer een twistappel werd tussen Oost en West, en hoe het Russisch discours de voorbije twee decennia steeds scherper en pro-actiever werd. Ze schetste een zo duidelijk mogelijke historische context, met aandacht voor de Oekraïense nationale identiteit, maar ook voor de divergente drijfveren van andere geopolitieke actoren die in deze regio actief zijn.

foto: VRTNWS

Prof. Dr. Lien Verpoest studeerde Oost-Europese Talen en culturen en internationale politiek en conflictbeheersing aan de KU Leuven, Staatsuniversiteit van Sint Petersburg en Universiteit van Lund. Ze is hoofddocent Oost-Europese en diplomatieke geschiedenis aan de onderzoeksgroep Moderniteit en Samenleving 1800-2000 (MoSa) van de faculteit Letteren, KU Leuven.

Haar onderzoek situeert zich op het snijvlak tussen geschiedenis, area studies en comparatieve politiek. In deze context werkt ze vanuit een historisch en hedendaags perspectief. Dit vertaalt zich in een onderzoeksfocus die zich richt op diplomatieke geschiedenis en Oost-West relaties, en de ontwikkeling van de relaties tussen verschillende regionale en subregionale netwerken en organisaties op het Euraziatische continent.

Lien Verpoest maakt deel uit van het KU Leuven C1-project CONNECTIVITY, dat de conceptualisering van internationale normen in verscheidene landen en hun impact op internationale samenwerking analyseert. Sinds 2021 leidt ze daarnaast het CELSA project over erfgoeddiplomatie, getiteld Contested Heritage: the securitization of heritage in Eastern Europe and its challenges for EU and UN actorness.

%d bloggers liken dit: