TAZ# een namiddag cultuur aan zee

Theater aan zee (TAZ# 27/7 – 5/8), Editie 21, kijkt vooruit, met respect voor het verleden. TAZ# maakt zich klaar voor de toekomst. Het wordt geen breuk met het verleden. Er worden accenten verlegd en enkele stevige inhoudelijke lijnen uitgezet. TAZ# is geen themafestival maar biedt een mooi, ruim en divers programma waarvan Dirk Pauwels de ‘inspirator’ en curator is. Daarmee werd iemand binnengehaald die sociaal gevoelig is en artistiek vooruitblikkend. Passend dus bij de visie van TAZ#.

De cultuurkans die TAZ# en KNACK-magazine haar lezers deze zomer bood, maakte deel uit van de omarmende, warme en verzorgende gemeenschap waar het festival de instigator van wenst te zijn.

De KNACK-namiddag ging, na de ontvangst in café Koer, van start met de fantastische voorstelling in CC De Grote Post van het stuk Montaigne, een monoloog. Een tekst van filosoof en schrijver Alexander Roose, auteur van De vrolijke wijsheid. Zoeken, denken en leven met Michel de Montaigne, uitgeverij Polisen grandioos gebracht door Koen De Sutter. Samen met zijn zoon Cesar, zelf muzikant en schrijver van de muziek.

Koen De Sutter en zoon Cesar in Montaigne, een monoloog – CC De Grote Post

Michel de Montaigne schreef niet voor ons. Hij begon zijn gedachten te noteren om greep te krijgen op zichzelf. Zijn Essays behoren tot de boeiendste filosofische teksten ooit. Montaigne leefde in een tijdperk van wetenschappelijke omwentelingen, godsdienstoorlogen en politieke instabiliteit. Zijn ‘probeersels’ zijn een therapie, een zelfportret en een publieke bekentenis. De gentleman-filosoof dialogeert met filosofen uit de oudheid – stoïcijnen, sceptici, epicuristen – voor wie filosofie altijd meer was dan een theorie. Want moedig en waarachtig leven, dat wil Montaigne.- achterflap van het boek

Montaigne, een monoloog – “de geest die [in crisismomententen] te keer gaat als een op hol geslagen paard”
In een interview voor de website Filosofie zegt Koen De Sutter: ’Montaigne leert mij nederig te zijn.’  En Tinneke Beeckman, filosofe, columniste en vrouw van Alexander Roose, verzamelde op haar website een reeks recensies van het stuk.

Na de voorstelling kregen de KNACK-abonnees de kans om in Mu.ZEE de tentoonstellingen Het museum van de eigenzin of Frans Masereel en hedendaagse kunst: verzet in beelden  te gaan bezoeken.

La famille en lecture – Frans Masereel voor de Wereldtentoonstelling in Parijs, 1937

Tussendoor zorgde de KNACK-foodtruck voor een hartige hap en konden we met een digitale consumptiepas van een drankje genieten. Een fijne namiddag en avond die ik afsloot met een wandeling op de Albert-I promenade.

Albert I – promenade – Oostende

Expo Buddha & Mind – MAS – A’werpen****

Gisteren trokken we – een groepje ex-collega’s – naar het MAS in Antwerpen voor de expo Buddha & Mind. De warme, zonnige lentedag begon voor ons met een lichte lunch in restaurant De Kaai  met blik op de Schelde. Een zalige plek om op verhaal te komen.

Licht – schildering 41

In het MAS, onmiddellijk in de buurt, verkenden we vervolgens op de derde verdieping de bijzondere China-collectie van Vlaamse missionaris Rafaël Verbois. Hij richtte een missiepost (1885-1979) op in Wangzimiao, Binnen-Mongolië. Nu is dat het Chinese Hebei en Liaoning. In dit gebied achter de Grote Muur woonden arme boeren, belaagd door plunderaars. De eeuwen voordien was het een multiculturele regio, geliefd bij de Mantsjoekeizers, en een centrum van Tibetaans boeddhisme met veel tempels en kloosters. Verbois onderhield goed contact met deze monniken en in 1923 schonk een monnik van het klooster van Wangzimiao hem de ongewone verzameling miniatuurschilderingen uit zijn monnikencel omdat hij vertrok voor studies naar Tibet.

Tibetaanse monniken komen op een mistige oktobermorgen toe in het MAS om de zandmandala te vervaardigen

Door meditatie worden boeddhisten zich bewust van een hogere realiteit, die de zintuiglijke waarneming overstijgt. Dat inzicht leidt tot gelukzaligheid en bevrijding uit de kringloop van dood en wedergeboorte.

Het vervaardigen van de zandmandala
De zandmandala is klaar

Een zandmandala maken is een vorm van meditatie. Dagenlang werken monniken samen aan het schilderen met gekleurde zandkorrels. Ze beginnen de dag met speciale gebeden en werken zeer geconcentreerd. De energie die van hen uitgaat, beïnvloedt de omgeving positief.

Tibetaans tempelaltaar. Midden: een thangka – Trap ervoor: bronzen beelden, deegfiguren, kaarsen, schaaltjes met offergaven – Vakjes: teksten van de Tibetaanse vertaling van de boeddhistische leer – Plint: beschilderd met de symbolen van de 5 zintuigen: fruit (smaak), wierookpot (geur), spiegel (zicht), fluit (gehoor), textiel (tastzin).

In de 54 miniatuurschilderingen gaat het over het Vajrayana boeddhisme. Centraal in deze stroming staat de lama of geestelijke leraar en de overdracht van een ‘geheime’ leer aan ingewijde leerlingen en monniken. Ze gebruiken symbolisch geladen rituelen en voorwerpen: mantra’s (spreuken), mudra’s (handgebaren) en mandala’s (voorstellingen van de kosmos). Zo willen ze zich snel een weg banen naar de verlichting en het nirwana. De reeks schilderingen is echt uniek. Ze laten zien wat zich in de geest afspeelt. Waarschijnlijk hielpen ze een Mongoolse prins bij zijn meditatie. Wat we zien is een visualisatietechniek die zich richt op de bovenzintuiglijke boeddha Sarvavid Vairocana. Meestal wordt die uitgevoerd als zuiveringsritueel na een overlijden. Bij zo’n visualisatie geeft de verbeeldingskracht de onzichtbare realiteit vorm. Deze meditatie kan normaal gezien alleen een leraar mondeling aanleren aan een gevorderde leerling-monnik. De inhoud is Tibetaans-boeddhistisch, de stijl Chinees, de culturele achtergrond Mongools. Die diversiteit is uitzonderlijk. Gaf een Mongoolse prins de opdracht aan een Chinees atelier, onder toezicht van een Tibetaanse lama? Het werk is vermoedelijk 18 de-eeuws, maar er zijn verwijzingen naar vroeger. Wellicht gaat het om een kopie uit de Qing-periode (1644-1911) van een ouder Ming-origineel (1368-1644).

Grafgiften

Pater Verbois maakte begin 20ste eeuw een studie van de begrafenisrituelen, die nog grotendeels hetzelfde zijn. De familie komt van overal naar het huis van de overledene. Het mooi geklede lichaam wordt opgebaard op een tafel op de binnenkoer. Daarna wordt de kist in stoet weggedragen en begraven met alles wat de overledene dierbaar was. Nu zijn die grafgiften, vooral geld, in papier nagemaakt en worden ze in een tempel ritueel verbrand.

In de vitrine v.l.n.r: een reliekhouder in de vorm van een stoepa (grafmonument), Stichter Tsongkhapa van de Geelmutsensekte, Muts van een lama, Hemd van een monnik, Etui met vajra (bliksemschicht, diamant) en bel.

Tot slot kan de bezoeker zich in een comfortabele zetel nestelen een hoofdtelefoon opzetten en kijken en luisteren naar een oefening van Edel Maex, de grondlegger in ons land van de mindfulness, zenleraar en psychiater in het Ziekenhuis Netwerk Antwerpen.

Projectie foto’s Antwerpse Stilteplekken – Joris Casaer

Socrates en de lusten en lasten van de twijfel – Alicja Gescinska – Kaaitheater – Brussel

In deze lezing in het kader van RE:MAKE – een reeks lezingen en debatten in het Brusselse Kaaitheater waarin zowel concrete praktijken als nieuwe ideeën aan bod komen – focust Alicja Gescinska op de negatieve perceptie van twijfel. Ze bepleit een herwaardering van de aarzeling in deze gepolariseerde tijden, minder stelligheid en meer Socratische twijfel in het publieke en politieke debat.