Erfgoedwandeling De Spaanse Kroonweg – Leuven

DSC03674

Open Monumentendag  werd een wandeldag dit jaar. De keuze viel op een Erfgoedwandeling De Spaanse Kroonweg (14.4 km) bereikbaar vanuit het NMBS-station in Leuven. Via de Martelarenlaan (achteruitgang van het station) rechts naar de Tiensesteenweg vervolgens verder rechts over de spoorwegbrug en links de Tivolistraat in. De eigenlijke start van de route is het Heilig Hartinstituut, aan de Naamsesteenweg 355 in Heverlee (Leuven) maar het was op de Tiensesteenweg dat ik inpikte op het wandeltraject. De route verbindt twee prachtige sites met name die van het Heilig Hartinstituut en van de Parkabdij.  Dat de eerste site mij dierbaar is, heeft te maken met de studietijd (1962/1963 -1970) die ik er doorbracht en de leefgemeenschap van het internaat waar ik gedurende diezelfde jaren deel van mocht uitmaken. Maar laat ik een aantal foto’s van de route delen dan wordt duidelijk hoe in het ruime gebied tussen klooster en abdij  ‘het gezag van het hart nog steeds kleine en grote wonderen doet’. De bovenstaande  routelink geeft dan weer alle wetenswaardigheden over de belangrijke historische locaties van dit traject tussen de invalswegen van Tienen en Namen naar Leuven.

Stedelijke begraafplaats – Oorlogsgedenkteken Augustusdagen 1914 – Louis Jotthier (1866 -1934)

Het oorlogsgedenkteken is centraal in een rond plantsoen gelegen en opgetrokken in Euvillesteen in de vorm van een pseudo-obelisk met hoge basis en op de licht-konische zijden taferelen in half- en hoogreliëf, kwaliteitsvol en realistisch uitgewerkt, de hulde aan de slachtoffers, het leven aan het front en de brand van Leuven verbeeldend, en symbool voor moed, zelfopoffering en overwinning.

Dat Leuven dappere verzetsmannen en -vrouwen had gedurende de oorlog 1940 -1945 leert je de informatie over de Pleinstraat die eigenlijk Damanstraat zou moeten heten. Via de Philipssite, de Sportoase, de Geldenaaksebaan (de Sint-Norbertusschool), de Pakenstraat (O.-L-Vrouw van de Troostkerk), de Leeuwerikenstraat, de Hertogstraat en de Parkboslaan brengt rechts een voetweg je bij de hoofdingang van het Heilig Hartinstituut met onthaal in het Helleputgebouw (1894) een ontwerp van de Leuvense architect en politicus Joris Helleputte.

Helleputgebouw (1894) – neogotische stijl.
Helleputgebouw – kloostervleugel (1901)
Flos Campi (Veldbloem) in 1953 ontworpen door de Leuvense architect Victor Broos

Het gebouw was bestemd voor de Landbouwhuishoudschool. Vandaag zijn er de leslokalen van het Departement Lerarenopleiding en een gedeelte van het internaat in ondergebracht.

De Boodschapkapel (1932) een klassevol erfgoed in het hart van de site.

De Boodschapkapel, een ontwerp van Flor Van Reeth, samen met glazenier Eugeen Yoors en interieurontwerper Rie Haan, allen van de Pelgrimbeweging, onlokte in 1932 meteen zeer lovende woorden aan de pers. Terecht want wie deze oase van zuiders, warm licht binnengaat weet zich meteen opgenomen in een harmonieus samenspel van vormen en kleuren dat verstilt en ontroert. Albert Servaes schilderde voor de kapel in 1938 een unieke kruisweg. Ook het schilderij de ‘Boodschap’ in de ontvangstruimte van het onthaal is van zijn hand.

De Calvarielaan, een dreef met lindebomen sinds 1995 beschermd als landschappelijk erfgoed.

Voorbij aan de hoeve, het moderne wetenschapsblok met de de labo’s voor fysica en scheikunde (166 zonnepanelen op de zuidelijke dakhelling zorgen hier vandaag voor groene stroom) en de lokalen voor het internaat leidt de route naar de lindendreef en het kerkhof van de zusters. Langs de linkerkant van de dreef bevindt zich de campus van de Departementen Lerarenopleiding en Economisch Hoger Onderwijs van de Katholieke Hogeschool van Leuven.

Kerkhof van de zusters.

Achter het kerkhof verlaat de route het domein van het Heilig Hartinstituut. Op de grens bevindt zich langs de Kerspelstraat een Kapelletje gewijd aan O.-L.-Vrouw van Banneux hier gebouwd na de behouden afloop van WO II. Rechts van de Kerspelstraat, in de verte, zicht op het klooster van de missiezusters van De Jacht die het domein (12 ha) in 1928 kochten van de gesekwestreerde goederen van de hertog van Arenberg.

Kapel O.-L.-Vrouw van Banneux met in de verte het klooster De Jacht.

Aan het einde van de Kerspelstraat links de Bierbeekpleindreef inslaan langs het Commonwealth oorlogskerkhof voor geallieerde soldaten, vooral bemanning van de luchtvloot die rond Leuven sneuvelde. Een vijftigtal van deze slachtoffers overleed in het 101 British General Hospital dat 1944 -1945 in het Heilig Hartinstituut was ondergebracht.

Commonwealth War Graves – links één van de twee schuilhuisjes bij de ingang.

Verder langs de Bierbeekpleindreef loopt het traject rechts voorbij aan de stadsbegraafplaats van Heverlee De Jacht (Leuven) en links de Kazerne de Hemptinne. Op het kruispunt met de Hertogstraat oversteken en het geasfalteerde smalle fietspaadje nemen naar de Milseweg.

Fietspaadje dat eindigt op de Milseweg.

Verder de Milseweg aflopen en rechts de Abdijdreef instappen naar de site van de Abdij van het Park met de vijvers, de watermolen, het neerhof, de tiendenschuur, de biowinkel ‘De wikke‘ en de abdijkerk.

De watermolen en de vijvers van de abdij.
De Sint-Janspoort toegang tot het neerhof van de abdij.

Via de Norbertijnenweg en de vijvers terug naar de Abdijstraat en onder de spoorwegtunnel door naar de Hoegaardenstraat (Duivelshoeve) en rechts de Ziekelingenstraat in naar de Oude Baan

Ziekelingenstraat

De overlevering vertelt dat de Hertog van Alva (Spaanse generaal en landvoogd van den Nederlanden) hier zijn tegenstanders ophing en vervolgens in het moeras, het gebied tussen de grote en de kleine beek, gooide. Het was ook de plek waar zich aan het einde bij de Oude Baan (naar Tienen) een leprozerie bevond. Melaatsen werden in de middeleeuwen ver van de stadskern ondergebracht.
Via de Molweg waar in ‘de Root’, arbeidershuizen die in ’14-’18 in brand werden gestoken, veel burgerslachtoffers vielen en nu de C&A is, naar Kasteel Bunswyck en afspanning De Mol, nu restaurant Zita (Tiensesteenweg), terug langs de Molstraat naar de Oude Baan, de Philipsstraat en de Hoegaardenstraat (oude heirbaan Leuven-Hoegaarden) waar zich rechts de afspanning De Spaanse Kroon (1777) bevindt.

Afspanning De Spaanse Kroon 1777 in de Hoegaardenstraat.

Het verlengde van de Hoegaardenstraat is de Brugstraat waarvan men het laatste stuk de Adjudant Harboortstraat noemde als eerbetoon aan Adjudant Harboort die in de Brugstraat, 1 woonde en zwaar gewond werd in Sallenelles (Frankrijk) in augustus 1944 terwijl hij op kop van zijn peleton de weg vrijmaakte van mijnen. Dit alles gebeurde onder het vuur van de vijand en had als bedoeling een ander peleton met pantserauto’s en infanterie door te laten. Zijn rechterhand, pols en rechterbeen werden afgerukt door de ontploffing van een mijn nadat hij al meer dan 12 andere mijnen had uitgeschakeld. Ondanks deze afgrijselijke verwondingen bleef hij nog verder instructies geven aan zijn peleton om de opmars te vergemakkelijken.

Deze wandeling confronteerde me met een ver en nabij verleden van oorlog, verdriet en verlies maar ook met hoop, troost, vertrouwen en veerkracht.  Wie deze zuidoostelijke hoek van Groot-Leuven wil leren kennen moet deze wandeling beslist op zijn wandellijst zetten.

 

Advertenties

Kunstroute – Kunstenfestival WATOU 2017 – Recreatieve wandelroute

Voor al wie nog een kijkje wil gaan nemen op het Kunstenfestival Watou (nog tot 3 september) in de Vlaamse Westhoek, het parcours van de kunstroute 2017. En mocht de bezoeker zich de vraag stellen of kunstenaars zich niet meer moeten engageren – nieuwe verbindingen moeten maken – in Watou zit de kunst niet in een ivoren toren: het spanningsveld tussen vrijheid en morele verantwoordelijkheid is er overal voelbaar zonder dat de kunst het besef verliest kunst te zijn.

Klaartje Lambrechts’ werk in Rewound, 2015 is neergezet in een steriele ruimte waarin alleen het genadeloze licht het decor vormt. Zo is de focus op het essentiële onvermijdelijk: de gracieuze assimilaties van menselijke emoties. Haar beeldtaal roept puurheid en kwetsbaarheid op maar ze zit verborgen onder een gelaagdheid die versterkt wordt door het lichtspel, gestileerd in een esthetische compositie. Alsof terugkijkend in het verleden alsnog de controle wordt gezocht.

 

Verzet in beelden – Mu.Zee – Oostende

Mary Evans (1963°) is geboren in Nigeria en arriveerde op zesjarige leeftijd in Londen. Ze werd geconfronteerd met een totaal nieuw systeem, een nieuwe taal, nieuwe gedragscodes, ongeschreven regels, liedjes en verhalen. Geleidelijk aan verloor ze de ritmes en de taal uit haar vroege jeugd. In haar creaties kiest ze voor beelden die een universele betekenis hebben, die gemakkelijk leesbaar en toegankelijk zijn. Ze onderzoekt welke invloeden vluchtelingen ondergaan; wat ze onthouden en vergeten; hoe ze onomkeerbaar zijn veranderd. Haar thema’s: identiteit, bezit, vervreemding, herinnering en verlangen.

Tableau Vivant, 2017  dat in Mu.Zee  tegenover La famille en lecture, 1937 van Frans Masereel hangt, toont een landschap met silhouetten dat doet denken aan een historisch tafereel. De silhouetten zijn uitgesneden uit bruin inpakpapier, een verwijzing naar ras en huidskleur. Haar taferelen gaan niet over een specifieke gebeurtenis, maar verhalen over algemene thema’s uit het collectief historisch en hedendaags bewustzijn. Vele hedendaagse gebeurtenissen beschouwt ze als een herneming uit het verleden.

Terecht want 80 jaar geleden schilderde Frans Masereel, op aanraden van zijn vriend Henry Van de Velde, het grote olieverfschilderij La famille en lecture voor het Belgische paviljoen op de Wereldtentoonstelling van Parijs, waar de paviljoenen van de totalitaire ideologieën van het fascistische Duitsland en het communistische Rusland tegenover elkaar stonden. Het schilderij bevat veel elementen die ook in andere werken van Masereel voorkomen. Ondanks de talloze aanklachten die hij tekent, schildert en uit hout snijdt, blijft de mens in zijn werk solidair en bewust aan een betere toekomst denken.

 

Met dank aan de bezoekersgids van de tentoonstelling.