Alle wegen leiden naar Scherpenheuvel: project over pelgrimsroutes van start

Situatie op 20-4-2018

Op 26 april ging het project ‘Langs pelgrimswegen naar Scherpenheuvel’ officieel van start. Interleuven werkt in samenwerking met IGO, Trage Wegen, de stad Scherpenheuvel-Zichem en het Bedevaartsoord O.L.V. van Scherpenheuvel aan het (weer) herkenbaar maken van het netwerk van oude pelgrimswegen naar Scherpenheuvel en het ontsluiten van het bijhorende erfgoed.

Scherpenheuvel is Vlaanderens populairste bedevaartsoord, dat jaarlijks door bijna één miljoen mensen wordt bezocht. De interesse voor een vernieuwde beleving van pelgrimswegen neemt overal in Europa toe. Toch daalt de zichtbaarheid van en de kennis over de paden, routes en ervaringen. Het project ‘Langs pelgrimswegen naar Scherpenheuvel’ inventariseert het netwerk van oude pelgrimsroutes naar Scherpenheuvel én het daaraan gelinkte erfgoed en wil het zichtbaar en tastbaar maken.

LANCERINGSMOMENT

Op 26 april werd in Scherpenheuvel het project voorgesteld, samen met het gloednieuwe logo dat uit de ontwerpwedstrijd werd gekozen. Prof. Dr. Hans Geybels, specialist volksdevotie, gaf een lezing over het fenomeen van de voetbedevaart gevolgd door een lezing van Clara Mertens, auteur van de historische roman ‘De Madonna’s van Scherpenheuvel’. Een uniek bezoek aan het oksaal van de O.L.V.-basiliek was de mooie afsluiter.

RECONSTRUEREN EN COMPILEREN

Omwille van het uitgebreide web van pelgrimswegen in de regio, omvat het project in eerste instantie 4 ‘pilootroutes’, nl. de pelgrimsroutes naar Scherpenheuvel vanuit Attenhoven (Landen), Tremelo, Diest en Herselt. Aan de hand van een participatietraject in deze gemeenten, reconstrueren we samen met de bevolking en lokale organisaties de oude pelgrimswegen en verzamelen we het erfgoed dat daar mee verbonden is: van bedevaartvaantjes, foto’s, (post)kaarten tot medailles maar evengoed getuigenissen en verhalen. Waar wegen in de loop van de tijd veranderd zijn in drukke steenwegen, worden autoloze of autoluwe alternatieven in de buurt gezocht. Het participatietraject start met infoavonden in mei en juni in de gemeenten Diest, Kortenaken, Tremelo, Herselt en Landen. Vervolgens staan er vanaf oktober per gemeente verschillende projectcafés gepland.

INRICHTINGSMAATREGELEN EN ONTSLUITING

De pelgrimswegen en hun bijhorend erfgoed zullen op verschillende manier zichtbaar en tastbaar gemaakt worden. Op het terrein worden verwaarloosde paden terug begaanbaar gemaakt en verfraaid met aanplantingen, informatiepanelen en zitbanken. Het logo zal fungeren als merk- of herkenningsteken. En een interactieve website met erfgoedbank zal zorgen voor een digitale ontsluiting van de trajecten en erfgoedelementen.

Meer info: www.pelgrimswegen.be

Advertenties

Bosbad met een dreumes

Wonen in een buurt die je de mogelijkheid biedt om binnen een afstand van een paar honderd meter dagelijks een deugddoend ‘bosbad’ (Japans shinrin-yoku) te nemen is vandaag een luxe. Wie in Japan zo’n bosbad neemt, gaat met alle zintuigen wandelen in de natuur om er nadien sterker en als herboren uit te komen. De helende en inspirerende kracht van de natuur kan mijns inziens niet onderschat worden. Gebrek aan natuur zou trouwens tot NDD leiden.

NDD (Nature Deficit Disorder) is een overkoepelende term die verwijst naar het verdwijnen van natuurervaringen in ons leven. Het verwijst naar het voortdurend binnen zitten in kunstlicht waar weinig beweging aan te pas komt met fysieke en psychologische klachten als gevolg. Zo kan een gebrek aan regelmatige onderdompeling in de natuur leiden tot paniekaanvallen, aandachtsstoornissen, depressie en zelfs obesitas.(Knack, 30/11/16).

NDD zou daarenboven vooral onze jongeren treffen (maar ook bejaarden, geïsoleerd in een (assistentie)flat of wzc-kamer zonder blik op wat groene natuur, denk ik vaak). De term dook voor het eerst op in 2005 in het boek Last Child in the Woods van Richard Louv. Volgens de auteur brengen we allemaal steeds meer tijd door binnenshuis. Dat doet ons vervreemden van de natuur en maakt ons mogelijk kwetsbaarder voor negatieve gevoelens.

Dat ik dus met mijn kleinzoon, die in een stedelijke omgeving woont, naar buiten trek, de dagen dat hij bij mij is en het weer het toelaat, beschouw ik als een onomstootbare ‘must’. En hij geniet van die wandeluitjes. Hij luistert heel aandachtig naar alle geluiden in de natuur, vocaliseert dat het een lust is, leeft zich uit in zijn typische brabbeltaaltje, wil de woorden voor de dingen kennen ( ‘i tat?’). We ruiken aan de bloemetjes, voelen aan de blaadjes van de spar, de beuk, de hazelaar, houden halt bij grazende paarden (pp..), bestuderen een eendenkoppeltje (oewak) op de bosbeek, zien een blauwe reiger opvliegen, horen de kraaien maar ook de vinkjes en de merels; we bestuderen de meesjes die komen eten en voelen de wind (fffff…). De rust die van zo’n wandeling uitgaat, laat zich ook meteen voelen: aan ’t eind tottert die kleine man gewoon in slaap.

Nu bij mijn kleinzoon de voortalige fase theoretisch voorbij is, en de éénwoordfase aanbreekt, is het fascinerend en boeiend om vast te stellen hoeveel aangeboden woorden hij al begrijpt. Dra worden zijn brabbelklankjes woorden, zij het dan nog in hun protovorm.

Expressief met de handjes draaien en ritmisch meebewegen op muziek, handjes wuiven bij afscheid, gedreven en zelfstandig met de blokkenkar stappen, gaan zitten en uitvissen hoe die kar weer aan het rollen gebracht kan worden als die een hindernis ontmoet,  fotootjes swipen op papa’s of mama’s smarthphone en zichzelf en anderen herkennen. Alles neemt nu in de ontwikkeling van onze dreumes een sprong voorwaarts en daar mag ik, heel dankbaar en heel vaak, getuige van zijn.

Herinneringen aan Hugo Claus in Ons Erfdeel en Bozar en luisterwandelen in het Kortrijkse decor van Het Verdriet van België

Claus zal vooral als dichter overleven, vindt Ons Erfdeel vzwhoofdredacteur Luc Devoldere. Hij is een van die zeldzame dichters die grootse verzen heeft afgeleverd waarin vaak een zwakke, soms lullige regel voorkomt. Je moet een groot dichter zijn om daarmee weg te geraken. Oostende mag dus haar zegeningen tellen dat iemand over haar hét gedicht schreef; West-Vlaanderen weet het al lang, en de klappertandende liefde komt aan al haar trekken bij deze man die haar neergeschreven heeft. – Luc Devoldere

Toen ik, twintig jaar geleden, als zeventienjarige op de Schrijversvakschool in Amsterdam terecht kwam, wilde ik geen dichter worden. Ik wilde een grootse, meeslepende roman schrijven, over de liefde en de dood. Tot er tijdens een les een opname van Hugo Claus werd afgespeeld. Met zijn bijdrage aan de wat je de Onvergetelijke Gedichten zou moeten noemen: ‘Nu nog’ Het ging natuurlijk niet alleen om dat gedicht. Het ging ook om de stem. De intonatie. De zinderende, zangerige klanken. Poëtische porno. Ik herinner me dat de klas, vol vrouwen die een stuk ouder en mogelijk een stuk beschaafder waren dan ik, een beetje stilviel na afloop. Er werd wat geanalyseerd, wat nagepraat, heel keurig gewezen op een bepaalde symboliek. Terwijl ik nog zat na te gloeien. Die bruingebakken stem. Dat vuur, die honing, die verbetenheid, die nijd, die melancholie vermengd met wellust… Ik had niet geweten dat je met één tekst zoveel teweeg kunt brengen. Alle zintuigen. Alle grootheden. De dood. De liefde. Het hele leven. Wham. Daar lag de bodem van de poëzie. –Ester Naomi Perquin

Er is een ontroering in herkenning, en de gedichten die Claus schreef over het boerenleven voelen alsof ze speciaal voor mij gemaakt zijn. ‘Oude man met varken’ is een van mijn lievelingsgedichten van hem. Je proeft meteen de klei in je mond, je bent meteen weer terug op het ruwe land dat mensen uitspuugt alsof het niets is, om ze daarna weer even makkelijk op te slorpen. – Ellen Deckwitz

Ons Erfdeel vroeg ook Miriam Van hee, de recentste laureaat van de Ultima voor de Letteren, naar haar favoriete Claus-gedicht. Het werd een beklemmend gedicht:

Ik heb het laatste gedicht (vóór de Vier verklaringen) uit De Oostakkerse gedichten gekozen (ook ik groeide op in Oostakker, maar in een andere tijd). Ik had misschien ook een ander gedicht kunnen kiezen, maar toch een uit deze bundel, die hermetischer is dan zijn latere dichtwerk, maar opvalt door een krachtig, stuwend taalgebruik (ik hoor bij het lezen van zijn gedichten altijd zijn bezwerende stemgeluid), sterke metaforen, een aardse thematiek, en, geef ik toe, een grote raadselachtigheid.

Ik houd van woorden of zinnen met een gelaagdheid. Je zou bijvoorbeeld kunnen lezen: ‘vergeving is mannelijk en vrouwelijk, (vergeving) is vergif’, een bedrijf kan begrepen worden als ‘nering’, maar ook als deel van een toneelstuk (of van het wereldse toneel).  Wat nog meer opvalt: een taal met een hoog poëtisch gehalte, klankovereenkomsten, in ‘nering’ weerklinkt ‘keerkring’, in ‘vergeving’, ‘vergif’. Tegenstellingen: woede-deernis, dorst-water, mannelijk-vrouwelijk, vergeving-vergif.

Het is een wat somber, beklemmend gedicht, (vergif, stolde, dorst, binnen), alsof de dichter op zichzelf teruggeworpen wordt, alsof zijn vrijheidsdrang gefnuikt wordt en hij met de neus op de feitelijkheid wordt gedrukt (op de condition humaine): de nering van de mens in zijn keerkring. – Miriam Van hee

En ook Marc Didden herinnert zich Hugo Claus, met liefde.

10 jaar na zijn dood en 50 jaar na mei ’68 wijdt BOZAR een museale tentoonstelling aan Vlaanderens meest bekroonde auteur: Hugo Claus. De multidisciplinaire expo toont Claus in al zijn facetten: schrijver, schilder, theatermaker, filmregisseur. Toch wordt het geen traditioneel overzicht van een leven en een oeuvre. Curator Marc Didden maakt met liefde – con amore –  een hoogst persoonlijke tentoonstelling, niet óver Claus, maar vóór Claus. Een eigenzinnig portret, samengesteld uit nauwkeurig geselecteerde archiefbeelden, foto’s, tekstfragmenten en kunstwerken van o.a. Appel, Raveel en Ensor, maar ook hedendaagse kunstenaars als Borremans, De Cordier, Dillemans en Vanriet. En er is de nauwe band tussen Claus en het Paleis voor Schone kunsten, waar hij eerst tentoonstelde in 1959, deelnam aan het legendarische ‘Poëzie in het Paleis’ in 1966 en een protestavond tegen censuur leidde in mei ‘68. – Bozar: Hugo Claus, Con Amore tot 28 mei 2018

Luisterwandelen in het decor van Het Verdriet van België in Kortrijk met smartphone of gewoon thuis op de website van Izi Travel.