Martin Luther King en wij. Een emancipatie zonder einde – Paul Scheffer e.a.

Martin Luther King jr. en wij. Een emancipatie zonder einde. (uitgeverij VU, Amsterdam, 2010) is een essaybundel waarin Paul Scheffers lezing door vier auteurs met name Frans Verhagen (publicist – hoofdredacteur van amerika.nl), Halleh Gorashi (professor VU Amsterdam), James Kennedy (professor UvA) en Ad Verbrugge (professor VU Amsterdam) nu eens bevestigend dan weer kritisch becommentarieerd wordt.

Uit het voorwoord door Bart Voorsluis en  Theo Wierema:

Ongetwijfeld verschilt de situatie van Martin Luther King van de problemen van onze complexe multi-etnische samenleving. […] Toch zijn er overeenkomsten tussen het door King geschetste perspectief en onze omstandigheden. King leert ons dat een samnleving zich kan vernieuwen door zich de vraag voor te houden: ’Wat is het om een burger te zijn?’ Die vraag geldt eerst de eigen ingezetenen. Die zijn zelf onderdeel van de vraag die ze stellen en dat brengt ze in verlegenheid. Ze moeten zich gaan realiseren dat hun verbondenheid en identiteit tot uitdrukking komen in de verdediging van de grondrechten van hun samenleving. Maar het dient niet te blijven bij het bestrijden van discriminatie van minderheden, hoe belangrijk dat op zichzelf ook is. Discriminatie van minderheden bestrijden betekent tevens discriminatie door minderheden tegengaan. Aan al onze medeburgers moet de vraag worden gesteld ‘Wat is het om een burger te zijn?’ of ‘Wat verbindt ons?’ en in dat opzicht mag van hen een antwoord worden verwacht omdat het gaat om een gemeenschappelijke zoektocht naar burgerschap. De vraag vat dus beknopt de  verantwoordelijkheid én de zoektocht samen. De zoektocht is een emancipatie zonder einde, die gezamenlijk wordt ondernomen.

Ik heb deze essaybundel met interesse gelezen en de aanvullingen op Paul Scheffers gedachtegoed erg gewaardeerd evenals de kritiek erop. Ik werd ervan overtuigd  dat een nieuwe droom zich kan aandienen als alle burgers van onze samenleving  de dialoog, het debat, de discussie over migratie en integratie niet opgeven, zich niet langer fixeren op het verschil maar het belang gaan inzien van een positieve retoriek, in staat zijn een veilige tussenruimte te creëren waarin het beste uit spanningen wordt gehaald. Dan creëren we de voedingsbodem voor een gedeelde toekomst. We leven in een gebroken wereld die een grote nood blootlegt aan begenadigde, eigenzinnige zieners. Mensen met een visie die ‘door hun aanstekelijk geloof in de toekomst perspectief kunnen bieden aan groepen die hun hoop verloren hebben’. Het siert elke burger om hierbij ook even stil te staan bij de staat van de democratie vandaag die via de weg van de bevrijding door de Verlichting, de culturele revolutie van de jaren zestig en de subjectivering van het individu terecht gekomen is in de globalisering, de crisis van de politieke vertegenwoordiging die tot depolitisering leidde en van de liberaal-kapitalistische democratie een technocratische ‘plutocratie’ (macht in handen van de rijksten) maakte waarin het kapitaal ontaardde. Een context waarin ‘het revolutionaire verlangen naar iets anders’ groeit. De laatste essayist eindigt dan ook zijn betoog met de bedenking:‘Of de liberale democratie daarbinnen zelf nog een centrale waarde blijft, is de vraag waarop slechts de tijd ons een antwoord kan geven.’

 

Strandkleding onder vuur in het Avondland

Over besmettelijke preutsheid en geniale strandkleding

Weten hoe het voelt om met een bourkini te zwemmen? Een Duitse journaliste probeerde het uit aan de Oostzee. En Tommy Wieringa auteur van o.a. Dit zijn de namen schreef over de bourkiniheisa  de onderstaande column:

Op maandag bezocht ik een vestiging van de fitnessketen Basic Fit in het Sloterparkbad in Amsterdam, waar uitsluitend islamitische vrouwen aan het sporten waren. Ze keken op toen ik binnenkwam. Een receptioniste met een hoofddoek zei vriendelijk dat ik boven moest zijn, dit was de vrouwenafdeling. ,,Ik zie alleen gelovige vrouwen”, merkte ik verbaasd op. ,,Komen er ook andere?”

,,Dit is voor alle vrouwen”, antwoordde de receptioniste met het geduld waarmee je een kind onderwijst.

Boven vertelde een sportinstructeur dat het beneden inderdaad voornamelijk voor islamitische vrouwen was bestemd, maar dat ook niet-religieuze vrouwen er gebruik van maakten, om niet geconfronteerd te worden met de hoge testosteronwaarden van mannelijke sporters.

Ik was een beetje droevig over dit teken van de tijd; de man was opgegeven, zijn gedrag was hopeloos, de vrouwen hadden er de brui aan gegeven en zich teruggetrokken in het eigen domein.

Maar ergens onder de as van de melancholie gloeide ook een vonkje weerzin op over het gescheiden sporten, dat de seksuele segregatie van de moskee weerspiegelde, waar mannen en vrouwen over het algemeen een eigen ingang hebben en gescheiden was- en gebedsruimten. Het religieuze had zich naar de openbare ruimte verplaatst, het was ongemakkelijk en een beetje onaangenaam dat er in het Sloterparkbad een fitnesszaal bestond waar ik omwille van mijn sekse niet binnen mocht.

Later in de week las ik dat de ontwerpster van de boerkini, de Australisch-Libanese Aheda Zanetti, het hooggesloten badpak niet beschouwde als een teken van onderdrukking, maar van bevrijding. De bevrijding bestond eruit dat moslima’s eindelijk naar het strand konden met een boerkini; Zanetti was in haar jeugd buitengesloten van de Australische badcultuur door haar geloof en haar sociale omgeving, die frivole badkleding verboden.

Wat een dubbelzinnig symbool is daarmee de boerkini, die zowel een teken van onderdrukking als van verlossing is. Beide zijn waar, maar het meest waar lijkt mij in dit geval de ondergeschikte positie van de vrouw, die gedwongen is haar toevlucht te nemen tot bizarre badkleding om deel te kunnen nemen aan het openbare leven.

Toen ik me ook nog de Marokkaans-Nederlandse voetballertjes herinnerde die ik vorig jaar na een rugbywedstrijd in Zaandijk in onderbroek onder de douche zag staan, scheen het me toe dat de voornaamste sociaal-culturele bijdrage van de islam aan het Westen een hinderlijk soort preutsheid was.

Preutsheid heeft de neiging zich uit te breiden, besmettelijk te zijn; zo sla ik mijn ogen neer bij vrouwen in chador, weet ik niet of ik een islamitische vrouw een hand mag geven en aarzel ik om naakt onder de douche te gaan staan bij jongens in onderbroek. Lichamelijke en geestelijke preutsheid verheft zichzelf tot norm, en infecteert ook degene die er niks mee te maken heeft.

Zowel de boerkini als het verbieden ervan is uiterst stompzinnig, maar het grotere kwaad in deze is het verbod erop. Een vrouw in boerkini is geen bedreiging, brengt niemand schade toe en belemmert niemand in zijn vrijheid; door het te verbieden gaat vrijheid verloren die men juist zegt te verdedigen.

De oorlog tegen vrouwen – Inge Vrancken

Over een strandfeestje, vrouwen, en bourkini’s

Naar aanleiding van het verbod voor moslima’s op het dragen van de bourkini en het ‘strandfeestje’ van vandaag  laat Inge Vrancken in haar opiniestuk op deredactie.be haar licht schijnen op Sue Lloyd – Roberts en haar boek The War on Women .  De enquête van iVOX voor VTM maakt duidelijk wat de mening van de Vlamingen ter zake is. En Vlaams journalist en publicist Piet de Moor ventileert zijn mening in Burkini’s voor Absurdistan.

Ach, mogen wij vrouwen zelf kiezen wat we dragen?

foto: Amy Clancy

Apocalyps in lila, Capriccio, 1945/47 – Marc Chagall

Marc Chagall (1887-1985), Apocalyps in lila, Capriccio, 1945/47

Toen ik onlangs de Chagall-retrospectieve in Brussel bezocht, trof me het bovenstaande werk. Ik nam er een foto van. Later las ik in een artikel in Kerk & Leven: “Wereldoorlog II nadert […] en Chagall ontkomt naar de Verenigde Staten. De duisternis van ‘zijn’ twintigste eeuw schreeuwt hij uit in een dertigtal kruisigingen van Christus, joods gebedskleed om de lenden, als symbool van de gemartelde Joden en van alle gediscrimineerde volkeren. Het maakt zijn werk actueler dan ooit. Opmerkelijk is het onlangs opgedoken Apocalyps in lila, Capriccio (1945) dat paus Franciscus bestempelde als „het meest spirituele werk van de twintigste eeuw”. Ondanks alle ellende blijven Chagalls kruisigingen doordrongen van zijn typische kleurenpracht, als sprankels hoop.”1

 1 Ilse Van Halst, Kerk & Leven, Sprankels van hoop in duistere tijden, 25 maart 2015

Dear White People – Justin Simien ****

“My film isn’t about ‘white racism’ or racism at all. My film is about identity. It’s about the difference between how the mass culture responds to a person because of their race and who that person understands themselves to truly be. All explored through the microcosm of a success-oriented Ivy League college.” —Justin Simien

Met Knack Club vrijkaarten naar de film mogen, altijd een leuke verrassing. Deze keer naar UGC- De Brouckère in Brussel voor de avantpremière van Justin Simiens ‘Dear White People’. Na de controverse rond  onze ‘zwarte’ Minister van Buitenlandse Zaken  Didier Reynders vorige week, en de boude uitspraken van Bart De Wever inzake racisme en discriminatie in Vlaanderen, een Amerikaanse film die het onderwerp op een heel eigen wijze belicht.

Synopsis en prijzen

“Dear white people, het aantal zwarte vrienden dat je nodig hebt om geen racist te zijn is opgetrokken naar twee. Je wietleverancier Tyrone telt niet mee.”, zo opent de rebelse Sam haar provocerende programma op de campusradio.

Wanneer de blanke studentenvereniging het jaarlijkse Halloweenfeestje omdoopt tot een “vind je innerlijke neger” fuif, lopen de spanningen hoog op. Er zullen kanten gekozen moeten worden…

In zijn scherpe en humoristische filmdebuut vindt regisseur Justin Simien een nieuwe manier om over vooroordelen en stereotypen te spreken. Dear White People won onder andere de Special Jury Prize op Sundance 2014 en de prijs voor beste film op het San Francisco International Film Festival.

De internationale pers

‘Alle personages in de film worstelen met de verwachtingen die anderen van hen hebben. Voor zowel de blanke als de zwarte studenten geldt dat ze moeten uitmaken bij welke kliek ze horen. Sam heeft zich opgeworpen tot leider van het militante zwarte groepje, meer uit verwarring over haar afkomst dan uit overtuiging. De ambitieuze Coco sluit zich liever aan bij de blanke elite, in een poging door te breken als YouTube-ster. Troy, zoon van de decaan, wordt door zijn vader gezien als de nieuwe Obama. Alleen nieuwkomer Lionel valt nog niet in een hokje te plaatsen.’ – de VOLKSKRANT

‘Een fraai en urgent regiedebuut van Simien, waarin met name de charmante jonge acteur Tyler James Williams opvalt als de schuchtere, homoseksuele Lionel Higgins. Hij wordt door beide kampen buitengesloten. Dear white people laat zien dat de rassendiscriminatie, die pas in de jaren zestig formeel ophield te bestaan, in woord en daad nog altijd niet is uitgeroeid. Goed dat deze onderhoudende film vooroordelen en stereotypen haarfijn benoemt, zonder de pretentie ook te beschikken over de antwoorden.’ – DE TELEGRAAF

‘Barack Obama mag der erste schwarze Präsident in der Geschichte der Vereinigten Staaten sein, aber hat dies das Bild der Schwarzen in der Öffentlichkeit nachhaltig verändert? Nehmen wir diese Gruppe von afro-amerikanischen Studenten: Lionel (Tyler James Williams), Samantha (Tessa Thompson), Troy (Brandon P Bell) und Colandrea (Teyonah Parris) sind eingeschrieben an einem Ivy League College. Als weiße Studenten eine Motto-Party veranstalten, deren Thema mit der Verkleidung als Afro-Amerikaner der Verspottung eben dieser bedeutet, bringt dies die betroffenen Studenten auf die Barrikaden. “Genug!”, sagen sie. Es kommt zu Protestbewegungen, die auf intellektuelle Weise, z.B. in Form von Seminararbeiten, ausgefochten werden. Denn wusstest ihr schon, dass ein Film wie Gremlins – Kleine Monster Ausdruck weißer Angst vor schwarzer Kultur ist? Macht euch gefasst auf ähnlich erschütternde Enthüllungen!’ – MOVIEPILOT

‘A fresh and funny new voice on the scene in writer-director Justin Simien’ ‘Bolstered by an excellent cast that should find an especially appreciative audience among young black moviegoers’ ‘Simien’s stylized, confrontational approach enables him direct access to his characters’ thoughts, ambitions, hang-ups and concerns in a way that a more naturalistic piece couldn’t have managed’ ‘Dear White People (…) provokes admiration for having bothered to ask some of the hard questions without pretending to know any of the answers’ ‘A fine showcase for its actors: Fleshing out characters that could have been little more than one-note mouthpieces, Williams, Thompson, Parris and Bell all make strong, distinctive impressions, with Thompson perhaps the standout as the film’s sharpest and most enigmatic figure’ – VARIETY

‘Dear White People is sure to become both a cult hit and a staple on college campuses across the country’ – THE HUFFINGTON POST

‘A edgy premise and memorable cast make for a potent first impression’ ‘The cast has abundant opportunity to flex their range, led by Thompson’s conflicted student activist, whom she portrays with practiced composure’ ‘Simien intensifies the impact of both action and dialogue with a self-reflexive directorial style that creates a marginally heightened sense of reality, revealing more about characters’ motivations than would conventionally be expected’ – THE HOLLYWOOD REPORTER

‘A slyly provocative achievement and a serious calling card for its writer-director, Justin Simien’ ‘Kathryn Bostic’s lovely, understated musical score is a plus, but so is nearly every performance on screen’ ‘Thompson emerges as the heart and soul of “Dear White People”‘ ‘This is the best film about college life in a long time, satiric or straight, comedy or drama’ – THE CHICAGO TRIBUNE

‘As smart and fearless a debut as I have seen from an American filmmaker in quite some time’ ‘A clever campus comedy that juggles a handful of hot potatoes — race, sex, privilege, power — with elegant agility and only an occasional fumble’ ‘Samantha White, played with heartbreaking poise by Tessa Thompson’ – THE NEW YORK TIMES

‘A smart, hilarious satire of the Obama age’ – INDIEWIRE

‘Thoughtful and hilarious’ ‘Simien maintains a scrupulously light tone and deft touch’ ‘A satirical and timely conversation about race’ – THE WASHINGTON POST

‘A button-pushing word-of-mouth dynamo’ – THE WALL STREET JOURNAL

‘A confident and handsome first feature that’s bursting with ideas’ – THE GUARDIAN

‘A clever, provocative and incisive social satire’ ‘A topnotch cast, and the actors disappear into their complex characters’ ‘An auspicious debut for filmmaker Simien’ ‘Dear White People is an ambitious, insightful and witty undertaking on a hugely important subject’ – USA TODAY

Race tension and cultural expectations make a funny and explosive mix’ ‘Simien’s highly stylized dialogue is rich, sharp and funny. His loose script gives the actors lots of chances to let ’er rip’ “Dear White People” is a film of the moment, and an essential one at that’ – NY DAILY NEWS

%d bloggers liken dit: