De acht bergen – Paolo Cognetti*****

Wat zal ik nog toevoegen aan de lovende recensies die Paolo Cognetti met zijn roman De Acht Bergen, De Bezige Bij, 2017 ten deel vielen. De man sleepte bovendien een rist literaire prijzen in de wacht met name de Premio Strega, 2017 de Premio Strega Giovani, 2017 en de Prix Médicis étranger, 2017.

Ik begon dit prachtige verhaal over vriendschap en de relatie tussen mens en natuur en las het in één ruk uit. Zo helder en elegant ingehouden de beschrijving van de relaties tussen de familieleden onderling en de bewoners van het bergdorp Grana (Val d’Aosta); zo raak de observaties gedurende de talloze bergwandelingen in de Westelijke Italiaanse Alpen en later in de Himalaya, de lezer ontwaart er moeiteloos de auteur-documentairemaker; zo ontroerend de ontwikkeling van de vriendschap tussen de hoofdpersonages: de stadsjongen Pietro en de boerenjongen Bruno. Een vriendschap die een geheim inhoudt dat alleen zij beiden delen.

Maar wie had hij buiten mij dan wel gekend op deze wereld? Vroeg ik me af. En wie had mij gekend, behalve Bruno? Blz. 238

Het hele verhaal straalt een oprechte authenticiteit uit en telt structureel een inleidend hoofdstuk en drie delen (I. De bergen uit mijn kindertijd II. Het huis van verzoening III. De winter van een vriend) en twaalf hoofdstukken. Hoofdstuk Acht, acht symbolisch het getal van de overgang van het oude naar het nieuwe (beiden verloren hun vader) is meteen ook het einde van het tweede deel. In hoofdstuk Negen vernemen we dan een verhaal van een Nepalese sherpa, het verhaal van de acht bergen. Het is dit wijsheidsverhaal van een oude bergbewoner dat Pietro in de laatste vier hoofdstukken op zijn en Bruno’s bestaan legt.

De man pakte een stokje en tekende er een cirkel mee op de grond. Het was een volmaakte cirkel, je kon zien dat hij het vaker deed. Daarna tekende hij een diameter in de cirkel, toen een tweede haaks op de eerste, en toen nog twee deellijnen, zodat hij een cirkel met acht stralen kreeg. […] ‘Wij zeggen dat er in  het centrum van de wereld een heel hoge berg staat, de Sumeru. Rond de Sumeru bevinden zich acht bergen en acht zeeën. Dat is voor ons de wereld.’ […] ‘En we zeggen: wie zal meer hebben geleerd, hij die de tocht langs de acht bergen heeft gemaakt of hij die de top van de Sumeru heeft bereikt?’ Blz. 186

Cognetti lijkt in dit boek een pleidooi te houden voor het in hun waardigheid en authenticiteit laten bestaan van mens, milieu en bedrijvigheid. De metafoor van het jonge lariksboompje dat volgens Bruno niet zomaar te verplanten is, wijst ook in die richting. In de bergwereld heeft alles een eigen plek! Ook het inzicht … dat er in sommige levens bergen bestaan waar je niet naar terug kunt keren.

Een absolute aanrader!

 

How to Love | Intimiteit | Legendarische zenboeddhistmonnik en leraar Thich Nhat Hanh over “Interzijn” | Brain Pickings

9200000015511660Bij Brain Pickings ontdekte ik onlangs hoe Maria Popova Thich Nhat Hanhs boekje FidelityHow to love – naar het Nederlands vertaald als Intimiteit voor BBNC uitgevers, Amersfoort, 2013 – voorstelde als een must read. Een advies dat ik alleen maar kan onderschrijven. Het is een kleinood van mindfulness-lering. Ik wil in dit verband meteen ook melding maken van de Stichting Leven in Aandacht. Zij bevordert studie en beoefening van het boeddhisme, met name in de traditie van zenleraar Thich Nhat Hanh, Vietnamese zenmonnik, in het Nederlandse taalgebied.

Wat betekent liefde precies? We hebben er definities aan gegeven; we hebben haar psychologisch onderzocht en beschreven in filosofische context; we hebben er zelfs een wiskundige formule voor bedacht. En toch, iedereen die ooit van ganser harte deze sprong in vertrouwen heeft genomen, weet dat de liefde een mysterie blijft – misschien hét mysterie van de menselijke ervaring. Leren om te voldoen aan dit mysterie met de volle authenticiteit van ons wezen – ervoor opkomen met de absolute helderheid van intentie – dat is de dans van het leven. Dat is wat de legendarische Vietnamese Zen Boeddhistische monnik, leraar, en vredesactivist Thich Nhat Hanh (b 11 oktober 1926.) onderzoekt in How to LoveIntimiteit – een dunne, eenvoudig geformuleerde verzameling van zijn onmetelijk wijze inzichten over het meest complexe en meest lonende menselijk potentieel.

Immers, volgens de algemene praktijk van boeddhistische leringen dient Nhat Hanh gedestilleerde infusies van helderheid toe, duidelijkheidshalve gebruik makend van eenvoudige taal en metaforen die de meest elementaire zorgen van de ziel vatten. Een actieve inzet is de belangrijkste vereiste zonder te bezwijken voor het Westers pathologisch cynisme, ons gebrekkig mechanisme van zelfbescherming  dat gemakkelijk alles wat oprecht en waar is afdoet als simplistisch of naïef – zelfs als, of juist omdat we weten dat alle waarheid en oprechtheid juist eenvoudig is op grond van haar waarheids- en oprechtheidskarakter. (vertaling, BK)

What does love mean, exactly? We have applied to it our finest definitions; we have examined its psychology and outlined it in philosophical frameworks; we have even devised a mathematical formula for attaining it. And yet anyone who has ever taken this wholehearted leap of faith knows that love remains a mystery — perhaps the mystery of the human experience.Learning to meet this mystery with the full realness of our being — to show up for it with absolute clarity of intention — is the dance of life.That’s what legendary Vietnamese Zen Buddhist monk, teacher, and peace activist Thich Nhat Hanh (b. October 11, 1926) explores in How to Love (public library) — a slim, simply worded collection of his immeasurably wise insights on the most complex and most rewarding human potentiality.Indeed, in accordance with the general praxis of Buddhist teachings, Nhat Hanh delivers distilled infusions of clarity, using elementary language and metaphor to address the most elemental concerns of the soul. To receive his teachings one must make an active commitment not to succumb to the Western pathology of cynicism, our flawed self-protection mechanism that readily dismisses anything sincere and true as simplistic or naïve — even if, or precisely because, we know that all real truth and sincerity are simple by virtue of being true and sincere.*

How to Love: Legendary Zen Buddhist Teacher Thich Nhat Hanh on Mastering the Art of “Interbeing” | Brain Pickings.

Over klein geluk in tijden van overvloed | Kunstenfestival Watou 14

Af en toe een babbeltje slaan met een onbekende op de trein of een toevallige passant een ‘goeiemorgen’ knikken geeft ons volgens professoren Elizabeth Dunn en Michael Norton een onmiddellijk goed gevoel. Of ook: hoe ongelooflijk klein het geluk blijkbaar kan zijn. Te volgen via de Faceboekpagina van Kunstenfestival Watou.

3925Deze zomer (5 juli 2014 – 31 augustus 2014) mag Kunstenfestival Watou van geluk spreken. De verzamelde verhalen van kunstenaars, schrijvers en dichters staan namelijk in het teken van de menselijke zoektocht naar geluk en dat in tijden van grote overvloed. Over hoe we met zijn allen gelukkig willen zijn en hoe dat niet noodzakelijk leidt tot echt gelukkig worden. Over hoe we als mens altijd op zoek gaan naar iets beters, zoals de condition humaine ons dicteert. Met deze 34ste editie, Verzamelde Verhalen #6,  wil Kunstenfestival Watou dan ook een rustpunt bieden in hectische tijden: een kunstzinnige reflectie over onze zoektocht naar geluk.Ook voor onze jongste bezoekers houden we de tentoonstelling graag boeiend. Tijdens Kunstenfestival Watou 2014 zijn ze dan ook echte geluksvogels. Illustrator Korneel Detailleur maakte speciaal voor hen een boekje, waarmee ze samen het kunstenparcours kunnen ontdekken. Ware gelukszoekers gaan bovendien op jacht naar de Schatkist van Vlieg. Die zit verstopt in een klein hoekje, maar Korneels Schatkaart helpt wel bij het zoeken! [bron: Thema | WATOU 14 | Kunstenfestival Watou]

Het menselijk geluk, bron van zorg en verdriet – prof. dr. Dirk De Wachter

Prof. dr. Dirk De WachterProf. Dr. Dirk De Wachter is psychiater-psychotherapeut en diensthoofd Systeem- en Gezinstherapie aan het Universitair Psychiatrisch Centrum van de KULeuven, campus Kortenberg. Hij is supervisor en opleider in de psychotherapie in binnen- en buitenland.  Hij publiceert vooral over ethische en maatschappelijke aspecten van de psychiatrie.  Hij is auteur van ’Borderline Times’ (het einde van de normaliteit).

Voor de Vlaamse Academici van Mechelen hield hij vandaag een verhelderende voordracht over  geluk en onze overspannen gevoelens daaromtrent. Op de vraag wat dan volgens hem de definitie van geluk is, luidde het antwoord: een beetje ongelukkig zijn. Want dat beetje ‘ongelukkig’ zijn, zet aan tot reflectie over onze existentie en tot er- en herkenning van het verdriet van de andere.

Wij zijn geobsedeerd door gelukkig zijn en dan nog met de idee dat het maakbaar is. De gemediatiseerde wereld toont de fierheid van de succesvolle burger, die zijn geluk helemaal alleen heeft opgebouwd en zelfgenoegzaam blinkt van zoveel geluk.

Het gewone geluk is daarbij niet voldoende.  Waarschijnlijk is de afschaffing van het hiernamaals en de hemel na de dood hier mee bepalend.
Wanneer dit ongelofelijke geluk niet komt, zou dit dan onze eigen schuld zijn.
Bij ongeluk wordt respectievelijk psychologisering (er loopt iets mis), psychiatrisering (het is een diagnose, een ziekte) en uiteindelijk farmacolisering (er is een medicijn) ingeschakeld. Zo komt de psychiater meer en meer binnen.

Hij had het onder meer over de verbrokkeling, het uiteenvallen van alles wat we kennen. Hij duidde op de vervlakking van de wereld, het tekort aan hechting, het infantiliseren en consumeren en brak een lans voor twijfel, stilte, er zijn, deemoed en bescheidenheid.

Professor Dirk De Wachter pleit voor een psychiatrie die het verdriet een plaats kan geven, die tekorten en varianten en verschillen kan meenemen in een brede waaier van normaliteit, die de onvermijdelijke levensproblemen niet ontkent, maar ze kan inbedden in een breder verhaal. Hij had het in dit verband over onze persoonlijke verantwoordelijkheid tegenover onze medemens, een begrip dat hij heeft van de  filosoof  Emmanuel Levinas.

‘De verschijning van het weerloze gelaat van de Ander, het vis-a-vis, kan mij ertoe bewegen de zorg voor het eigen zijn te vergeten, de Ander doet dan, met andere woorden een appel op mijn verantwoordelijkheid.’ […] ‘ De Oneindige openbaart zich uitsluitend in het gelaat van de Ander.’ ‘God is veeleer de Ongrijpbare die voorbijgegaan is en die mij met de Ander heeft achtergelaten.’ (religieus horizontalisme)

Ziedaar onze verantwoordelijkheid.

Professor De Wachter beëindigde zijn voordracht met een citaat uit E. LEVINAS, Altérité et transcendance, Montpellier, Fata Morgana, 1995, p. 117-119 waar hij het heeft over de ‘kleine goedheid’ :

“Tussen alle verwording van menselijke verhoudingen houdt de goedheid stand. Ze blijft mogelijk, ook al kan ze nooit een systeem of sociaal regime worden. Elke poging om het menselijke helemaal te organiseren is tot mislukken gedoemd. Het enige wat levendig overeind blijft is de kleine goedheid van het dagelijks leven. Ze is fragiel en voorlopig. Ze is een goedheid zonder getuigen, in stilte voltrokken, bescheiden, zonder triomf. Ze is gratuit, en juist daardoor eeuwig. Het zijn gewone mensen, ‘simpele zielen’, die haar verdedigen en ervoor zorgen dat ze zich telkens weer herpakt, ook al is ze volstrekt weerloos tegenover de machten van het kwaad. De kleine goedheid kruipt overeind, zoals een platgetrapt grassprietje zich weer opricht. Ze is misschien wel ‘gek’ – een ‘dwaze goedheid’ – maar ze is tegelijk het meest menselijke in de mens. Ze wint nooit, maar wordt ook nooit overwonnen!” 

The Architecture of Happiness – De architectuur van het geluk – Alain de Botton****

In De architectuur van het geluk (2006 -Atlas, A’dam/A’werpen) schrijft Alain de Botton over de wensen en eisen die wij voor onze huizen hebben. Hij neemt de lezer mee op een reis door de esthetiek van de westerse en oosterse beschavingen en stelt vragen als: Waarom verschillen mensen en volken zoveel in smaak? Kan een prachtige omgeving ons gelukkig maken?

In een zestal hoofdstukken heeft de auteur het over: I Het belang van architectuur II In welke stijl moeten we bouwen? III Sprekende gebouwen IV  Thuisidealen V De deugden van gebouwen en VI De belofte van een veld.

Enkele citaten en vragen die gedurende de lectuur bleven hangen: Hoe wijs was de raad van oude filosofen om in onze voorstelling van geluk alles buiten beschouwing te laten wat ooit de kans loopt door lava te worden overspoeld of door een orkaan omver te worden geblazen, met chocolade besmeurd te raken of door een wijnvlek te worden ontsierd? (19)

De meest imposante architectuur kan soms minder voor ons doen dan een siësta of een aspirientje. (19)

Zelfs al is architectuur vervuld van morele principes, ze ontbeert simpelweg de macht om die op te leggen. (23)

Misschien moet het leven eerst enkele van zijn werkelijk tragische kanten laten zien voordat we visueel ontvankelijk worden voor de subtielere zaken die het te bieden heeft, of dat nu een wandtapijt is of een Corinthische zuil, een leisteentegel of een lamp. (25)

Pas in samenhang met verdriet krijgen veel mooie dingen hun waarde. (28)

De woonhuizen van modernistische architecten waren ontworpen als toneeldecors voor acteurs in een geïdealiseerd drama over het moderne bestaan. (71)

Gebouwen spreken – en wel over duidelijk waarneembare thema’s. Ze spreken over democratie of aristocratie, openheid of arrogantie, gastvrijheid of dreiging, een voorkeur voor de toekomst of een hunkering naar het verleden. (77)

We noemen werken in beide genres [abstracte en representatieve] mooi wanneer ze erin slagen de eigenschappen van mensen en dieren op te roepen die wij het aantrekkelijkst vinden. (94)

Materialen en kleuren blijken zo veelzeggend dat men met een gevel kan aangeven hoe een land zou moeten worden geregeerd en op welke beginselen het buitenlands beleid dient te berusten. Politieke en ethische principes kunnen in ramen en deurkrukken worden vastgelegd. Een abstracte glazen kubus op een stenen voetstuk kan een loflied zijn aan kalmte en beschaving. (104)

Hoe nauw visuele smaak en ons gevoel voor waarden met elkaar verweven zijn is het helderst verwoord door Stendhal, toen hij schreef: ‘Schoonheid is de belofte van geluk.’ – ‘Er zijn evenveel soorten schoonheid als er ideeën van geluk bestaan’ (112)

Waarom zouden architecten gebouwen ontwerpen die specifieke ideeën en gevoelens uitdragen, en waarom zouden we zo negatief worden beïnvloed door plekken die in onze ogen aan verkeerde dingen refereren? (119)

Door een gebouw als ‘thuis’ aan te duiden, erkennen we gewoon dat het in harmonie is met onze diepste zieleroerselen. Thuis kan een luchthaven of een bibliotheek, een tuin of een wegrestaurant zijn. (120)

Het hele principe van religieuze architectuur komt voort uit de gedachte dat waar we zijn van cruciaal belang is voor waar we in geloven.(121)

We bouwen zoals we schrijven: om bij te houden wat voor ons van belang is. (138)

“Wanneer we de schoonheid van zichtbare voorwerpen bewonderen, ervaren we zeker vreugde maar op hetzelfde moment gewordt ons een gevoel van onpeilbare leegte” Hugo van Saint-Victor. (164)

Proberen iets aan te schaffen wat we mooi vinden zou in feite wel eens de meest fantasieloze manier kunnen zijn om met het verlangen om te gaan dat het bij ons oproept net zoals pogingen om met iemand naar bed te gaan waarschijnlijk de botste reactie vormen op een gevoel van verliefdheid.(168)

Artistiek talent is als een schitterend vuurwerk dat opflitst in de pikzwarte nacht en de toeschouwers met ontzag vervult maar binnen luttele seconden uitdooft en niets anders achterlaat dan duisternis en verlangen.(192)

Vreugde omdat geometrie een overwinning op de natuur vertegenwoordigt en omdat de natuur, alle sentimentele interpretaties ten spijt, in wezen tegengesteld is aan orde die wij nodig hebben om te kunnen overleven. (202)

Architectuur zou het zelfvertrouwen en de welwillendheid moeten opbrengen om een beetje saai te zijn.(206)

Orde waarderen we voornamelijk wanneer die gepaard lijkt te gaan met complexiteit, wanner we het gevoel hebben dat er een aantal ongelijksoortige elementen in het gelid zijn gebracht – dat ramen, deuren en andere details zijn verwerkt in een systeem dat erin slaagt zowel geordend als ingewikkeld te zijn. (207)

Novalis:”In een kunstwerk moet chaos door de sluier van orde heen schemeren.”

De kans op iets moois wordt vergroot wanneer architecten vakkundig bemiddelen tussen tegenstellingen, waaronder het oude en het nieuwe, het natuurlijke en het kunstmatige, het luxueuze en het sobere, het vrouwelijke en het mannelijke. (217)

Er is schoonheid in dingen die sterker zijn dan wij. “We zijn allemaal sterk genoeg om de tegenslagen van anderen te dragen”- La Rochfoucault (230)

We genieten van complexiteit waaraan een genie de schijn van eenvoud heeft verleend.(231)

Van een gebouw dat goed in zijn context past, kunnen we zeggen dat het enkele van de meest wenselijke waarden en hoogste ambities van zijn plaats en tijd belichaamt: het geeft gestalte aan een haalbaar ideaal. (256)

De plekken die we mooi noemen zijn daarentegen het werk van die zeldzame architecten die nederig genoeg zijn om zich naar behoren in hun verlangens te verdiepen en vasthoudend genoeg om hun vluchtige inzicht in vreugde om te zetten in een logisch ontwerp – een combinatie die hen in staat stelt omgevingen te scheppen waardoor behoeften bevredigd worden waar we ons niet eens van bewust zijn. (277)

Wabi-Het wordt gebruikt [in Japan] voor de schoonheid van pretentieloze, eenvoudige, onbewerkte, vergankelijke dingen. (289)

Het zijn vaak boeken, gedichten en schilderijen die ons het zelfvertrouwen geven om gevoelens serieus te nemen die we anders nooit zouden hebben gehad. (291)

%d bloggers liken dit: