Wil – Jeroen Olyslaegers*****

Jeroen Olyslaegers schreef met Wil een ijzersterke oorlogsroman waarin tempo en taligheid hand in hand gaan. Een roman waarin de stad Antwerpen een etterende wond is die nooit volledig heelt zolang haar inwoners zich nog herinneren wat ooit passeerde. Het boek kan niet niet los gezien worden van een actuele, maatschappelijke context. Het is een boek dat binnen die context onontkoombaar wil zijn en daarin slaagt. Een boek vol ambitie en morele complexiteit, verwoord in een lucide taal, waaruit een literaire en politieke oerschreeuw klinkt.

Met die woorden kende de vakjury de Fintro Literatuurprijs 2017 toe aan Jeroen Olyslaegers voor zijn roman Wil, De Bezige Bij, 2016. Hij kreeg ook de publieksprijs.

De F. Bordewijkprijs 2017 en de Confituur Boekhandelsprijs 2017 volgden. Dit jaar won hij de literaire jongerenprijs De Inktvinger, in Vlaanderen de opvolger van De Inktaap.

Enkele recensenten over het boek:

De complexiteit van de karaktertekening, de naturalistische schetsen van het absurde volksleven in de stad, de huichelarij, de gespleten liefde voor Antwerpen, de laconieke humor, de sarcastische ondertoon en de ambigue gelaagdheid van de vertelling maken van Wil een meesterlijke roman die ons duidelijk maakt dat zijn wie je wilt zijn misschien wel moeilijk is, maar in elk geval heel wat minder onheil veroorzaakt dan niets te willen.- Jan Lensen  in Ons Erfdeel

Wil  is een strak in de hand gehouden boek. Het is zijn Grote Roman, zoals elke goede schrijver er een in zich heeft. Er gingen jaren arbeid en studie aan vooraf. Hij liet zich grondig adviseren, door onder anderen Herman Van Goethem, historicus en gewezen directeur van Kazerne Dossin. – Filip Rogiers in De Standaard

Een onstuimige roman over ambiguïteit en boter op het hoofd tijdens WO II. Jeroen Olyslaegers overtreft de verwachtingen met pageturner Wil. De romancier triomfeert over de activist, en daar mogen we blij om zijn. – Dirk Leyman in De Morgen

‘WIL’ evoceert Antwerpen tijdens de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog. De roman reconstrueert niet alleen voortreffelijk de periode, maar is ook een lyrische meditatie over schuld en kwaad. – MH in De Tijd

Deze sterke roman is meer dan ‘[over-, BK] grootvader vertelt’, meer dan de zoveelste verkenning van goed en kwaad. Het is een bewijs dat er aan de overweldigende hoeveelheid oorlogsliteratuur nog altijd iets waardevols kan worden toegevoegd. – Bo van Houwelingen  in De Volkskrant

‘Het verdriet van Antwerpen’ was een goeie titel van deze roman geweest. De invloed van Hugo Claus’ meesterwerk is duidelijk merkbaar, al zocht die het meer in beschrijvingen van de mensen thuis en van hun benepen gedachtewerelden. Olyslaegers wilde meer actie, meer geraaskal, meer lawaai en meer bloed aan de paal. En dat kreeg hij voor elkaar. In een snel geschreven verhaal dat zich geen enkele rustpauze permitteert. Antwerpen in oorlogstijd, hij wilde dat we het voelden. En ik voelde het. – Kees ’t Hart in De Groene Amsterdammer

Volgens de jongerenjury verdient “Wil”de allereerste Inktvinger omdat de roman authentiek is en een originele invalshoek kiest voor een oorlogsverhaal. De roman speelt zich af tijdens de Tweede Wereldoorlog in Antwerpen. Hoofdpersonage is een twijfelende naïeve hulpagent van politie, een “tweezak”. Hij kan niet kiezen tussen solidariteit met de slachtoffers van de vervolging en sympathie voor de collaboratie. Tegelijk wil hij zijn hachje redden en aan de toekomst met zijn vriendin denken. De jongeren van de jury zeggen dat de beklijvende roman de lezer dwingt om zelf een keuze te maken.  Sommige jongeren stoorden zich wel aan de vele Antwerpse straat- en plaatsnamen en de onvertaalde Duitse fragmenten. – VRT Nieuws

Wanneer een boek de favoriet wordt van jong en al wat ouder dan is het beslist een must read, toch? Warm aanbevolen dus in deze dagen van herinnering.

XY – Sandro Veronesi

In de roman XY, Prometheus, 2011 van Sandro Veronesi, vertaald door Rob Gerritsen worden op een wintermorgen drie inwoners van San Giuda, een fictief afgelegen bergdorp in Noord-Italië, geconfronteerd met elf zwaar verminkte lichamen, alle door verschillende oorzaken omgekomen, en alle op hetzelfde tijdstip. Niemand begrijpt wat er is gebeurd. De 42 inwoners van het dorp vallen ten prooi aan de toesnellende media. Van eenvoudige getuigen van een onbegrijpelijk kwaad worden zij de onvermoede hoofdfiguren van deze roman. En allen verliezen langzaam de greep op de werkelijkheid. Don Ermete, de plaatselijke pastoor, kan zijn parochianen niet in de steek laten maar kan de algehele ontreddering ook niet meer alleen de baas. Daarom roept hij de hulp in van de jonge psychiater Giovanna Gassion, die op de vlucht is voor een stukgelopen relatie, om deze verloren mensen te redden. Pastoor en psychoanalytica moeten zich schrap zetten om toegang te krijgen tot de woningen en de psyche van de eenvoudige bergbewoners, waar de waanzin ontkiemt.

Alles is fictie in XY : er vindt een ramp plaats die niet plaatsgevonden kán hebben in een dorpje dat niet bestaat, zelfs binnen de romanwereld niet. Veronesi speelt een kunstig spel met Wahrheit en Dichtung. – 8weekly.nl

 

Ondanks de onverklaarbare doden en de onderhuids aanwezige dreiging is XY geen thriller. Het zijn niet de gruwelijke gebeurtenissen die tellen, maar wel wat ze aanrichten bij de personages in de roman. En om daarachter te komen, graaft Veronesi diep in hun psyche. Nooit zwaarwichtig, nooit belerend, maar altijd met die frivole toets.

Tezelfdertijd houdt Veronesi zijn lezers een spiegel voor van wat de dagelijkse gruwel die uit hun televisieschermen stroomt met hen aanricht.

Achter X en Y, de twee basiselementen van XY, schuilt het hele leven: man en vrouw, dood en leven, ratio en geloof. Sandro Veronesi schudde ze tot een onvergetelijke cocktail. – Knack.be

 

Uitgeverij Prometheus heeft XY voorzien van een van de meest lelijke en absurde covers van de laatste jaren […].Op de voorflap prijkt nu een blonde jongedame met rode lippen, wier ogen door een haarlok aan het zicht worden onttrokken. Het is het soort cover waarmee vanuit een simplistische marketinglogica om het even welke roman op het grote publiek afgevuurd kan worden. Bovenaan staat: ‘Dé sensatie uit Italië’, en boven de titel en de auteursnaam prijkt een ovaal etiket met de aanprijzing ‘Van de auteur van Kalme chaos’. Dit merkwaardige en frustrerende, maar lezenswaardige boek had een betere behandeling verdiend, al was het maar om niet uit het oog te verliezen hoe vreemd en onbegrijpelijk de dingen zijn die erin verteld worden – voor de personages, voor de auteur, en dus ook voor de lezer. – de Reactor.org

 

 

De parel – John Steinbeck – ’t Arsenaal – Mechelen****

IDe parel - John Steinbeckn ‘t ARSENAAL gaat Jos Geens dit jaar met pensioen. Dat wilden ze daar niet onopgemerkt laten voorbijgaan. Om zijn afscheid te vieren besloot hij ‘De parelvan John Steinbeck te ensceneren samen met zijn dochter Kathleen. Vader en dochter samen op de planken dus. Hij fin de carrière, zij als jonge belofte. Jaak Van Assche regisseert en Luiz Marquez tovert live muzikale klanken op de scène.

De parel van John Steinbeck vertelt over een jonge parelvisser Kito die op zekere dag een parel vindt. Dit is zijn kans om uit zijn miserabele situatie te geraken, denkt hij. Dat de parel veel waard is, weet iedereen maar de opkopers van parels willen de parel voor zo weinig mogelijk kopen. Als reactie hierop vertrekt de parelvisser samen met zijn vrouw Juana en kind Coyotito naar de grote stad waar hij denkt een hogere prijs voor zijn parel te kunnen krijgen. Hij wordt echter achtervolgd en aangevallen door het gevolg van de parelkopers. Hij beseft uiteindelijk dat de parel geen zegen was maar een vloek.

Goed tegen kwaad. Eerlijkheid tegen onrecht. Leven en dood. Cultuur en natuur. Zwart en wit. Een eerlijke vertelling, pakkend en doordringend.(Bron: brochure)

Steinbeck zelf schreef dat hij het ​​verhaal van The Pearl (1947) had geschreven om de thema’s aan te pakken van “menselijke hebzucht, materialisme, en de intrinsieke waarde van een ding.” Het is één van Steinbecks meest populaire verhalen, op grote schaal gebruikt in middelbare school klassen.

Midden op het podium een houten constructie in de vorm van een halve schelp, een hellend vlak dat tegelijk dienst doet als cirkelvormig loopplatvorm. Een oesterschelp? Binnenin op een deken zit Luiz Marquez, met zijn etnische muziekinstrumenten. Hij kondigt in het Spaans de delen van het stuk aan: het zijn er vijf net als in een klassieke tragedie. Hij draagt de warme Mexicaanse kleuren: een oranjerood jasje, witte broek en rovershoofddoekje. John Steinbeck liet zich voor zijn verhaal immers inspireren door een Mexicaans volksverhaal. Jaak Van Assche, de regisseur, leidt voice off het verhaal in. Juana (Kathleen Geens) in zwarte spijkerbroek en witte blouse, zit links op de rand van de schelp en doet, bijzonder expressief – het publiek hangt aan haar lippen – het verhaal van de schorpioenbeet waardoor Coyotito wordt getroffen. Meteen wordt hier de tegenstelling tussen rijkdom en armoede geïntroduceerd: de dokter moet komen maar is te vadsig en te lui om zich voor die arme lui in beweging te zetten. Kito (Jos Geens) blijft aanvankelijk op de achtergrond en zit rechts op de rand van de schelp.Hij neemt de mannelijke personages (dokter, pastoor, broer) voor zijn rekening. Kito draagt eveneens een wit hemd en een zwarte broek. Het is een gedramatiseerd verhaal: episch theater waarbij dialoog en monoloog elkaar afwisselen. Het live klankdecor van Marquez voert het publiek binnen in: het ruisen van de zee, in stormwind, in nachtelijke stilte met zacht sjirpende insecten, in dreigend onheil, in onraad, in heftig oplaaiende spannende gevechten. Bijzonder mooi. Wanneer Kito en Juana met Coyotito het dorp bij nacht moeten verlaten – Kito heeft een pareldief vermoord uit zelfverdediging, maar wie zal hem geloven – wordt aan het hoofdeinde van de schelp een zwart doek opgetrokken waarop een volle maan. Het verhaal jaagt verder als een tragedie: gedreven door zijn passie om de parel in de grote stad voor een hoge prijs te verkopen, gaan ze op pad maar er dienen zich nog meer dieven en rovers aan en onverwacht slaat  het noodlot onverbiddelijk toe. De parel wordt teruggeschonken aan de zee.

Een meesterlijke dramatisering en spannende vertolking van Steinbecks novelle. Vooral het jonge, aanstormende maar beheerste acteertalent van Kathleen Geens was opmerkelijk. De parel: een klassieker en een absolute aanrader.

scenografie: Stef Depover
technische leiding: Felix Goossens

In seizoen 2013-2014 zal De Parel door Vlaanderen reizen. Meer info op www.tarsenaal.be

 

%d bloggers liken dit: