Zichtbaar gemaakte waarden: KU Leuven bergt beeld Leopold II op

KU Leuven blogt

DOOR LUC SELS. De recente gebeurtenissen in de Verenigde Staten leiden bij ons tot een hernieuwde oproep om standbeelden van Leopold II weg te halen van publieke plaatsen. In een petitie gericht tot de Stad Leuven en de Universiteit klinkt het: “Het beleid van Leopold II was een schrikbewind, gekenmerkt door dwangarbeid en repressie.”


View original post 1.046 woorden meer

FREEK VAN DE VELDE OVER WEGHALEN STANDBEELDEN LEOPOLD II: “WAAR TREK JE DE GRENS?”

‘Leopold II wankelt overal’, kopte De Morgen (DM 11/6). Maar als je de standbeelden van de koloniale vorst uit de publieke ruimte wegtakelt, waar trek je de grens? 12-06-2020

Professor Freek Van de Velde

In het Parc d’Avroy in Luik staat een ruiterstandbeeld van Karel de Grote, de iconische vorst, die ook wel de ‘vader van Europa’ genoemd wordt. Maar er is ook een schaduwzijde: het politieke palmares van Karel de Grote was ijzingwekkend.

Soms is het publieke belang ver te zoeken in de half-kleptocratische middeleeuwse beschavingen: de reizende hofhouding van Karel de Grote pleegde lokale roofbouw, stond met één voet in de pre-christelijke krijgsherenmentaliteit, en liet zich in met slavenhandel, plundering, deportatie en massamoord. De pauselijke zegen over het keizerschap van Karel de Grote pookte het conflict met Byzantium op. Zijn Franken bleven eliteburgers in het rijk, die onder een ander rechtsstelsel vielen dan andere onderdanen, waardoor etnische grenzen bleven bestaan. De Salische erfwet die de verdeling van het rijk van Karel de Grote onder zijn kleinzonen regelde bij het Verdrag van Verdun (843), legde de basis voor de wereldoorlogen in de 20ste eeuw.

In andere parken staan standbeelden van de graven van Egmont en Horne. Die hoge edellieden zijn in de zomer van 1568 onthoofd op de Brusselse Grote Markt, een onrechtvaardig verdict, dat vaak gezien wordt als het startschot van de Tachtigjarige Oorlog. Onrechtvaardig, omdat Egmont en Horne verzoening bepleitten tussen de opstandelingen en het Spaanse gezag. Maar opnieuw is er een schaduwzijde: een kwarteeuw eerder had de graaf van Egmont bij de belegering van Düren de stad in brand laten steken en de inwoners laten vermoorden.

Op het Prinsenhofplein in zijn geboortestad Gent staat een standbeeld van Karel V, in zijn tijd de machtigste man van Europa. In diezelfde stad was in 1540 een opstand uitgebroken, naar aanleiding van een fiscaal dispuut. Hoewel de opstandelingen zich verontschuldigden op hun proces, liet Karel V vijfentwintig van hen onthoofden, en liet de afgehakte hoofden op spietsen plaatsen. Andere edellieden werden publiek vernederd door ze met een strop om de hals door de stad te laten lopen – de reden waarom de Gentenaren nu nog bekend staan als de stroppendragers.

Er worden nu standbeelden van hun voetstuk gehaald. In België moet vooral Leopold II eraan geloven. Maar wat doen we met Karel de Grote? Slavernij, massamoord, deportatie. Dat zijn geen kleine vergrijpen. En wat moeten we denken van de Graaf van Egmont, die burgers over de kling jaagt. En over Karel V, die rechtstreeks verantwoordelijkheid is voor de onredelijk zware straffen.

Moet dat beeld in Luik weggehaald worden? Moeten Egmont en Hoorn weg van de Zavel in Brussel? Moet het Prinsenhof gezuiverd worden van de beeltenis van Karel V? Als je borstbeelden van Leopold II uit de publieke ruimte haalt, waarom dan niet van ander boeventuig? Als je die vraag stelt, krijg je meestal meteen de reactie dat de wonden van het gruweldaden van Leopold II nog vers zijn. Maar heel bevredigend vind ik die tegenwerping niet. Hoelang moet je wachten? Mogen Hitler, Stalin, Leopold II, en antisemieten en racisten als Walt Disney en Henry Ford binnen tweehonderd jaar wel in de publieke ruimte herdacht worden? Mag je weer zonder schuldgevoel naar Disneyland als de laatste Holocaust-overlevende begraven is? Mag je zonder scrupules met een Ford Focus rijden, of is het nog te vroeg?

En dan is er nog een andere vraag: moeten we de publieke ruimte zo inrichten dat niemand gekwetst of beledigd wordt? Is onze maatschappij niet te lichtgeraakt, te sentimenteel en te moraliserend geworden? Moet je als volwassen burger niet accepteren dat er onwelgevallige beelden te zien zijn? Er is iets heel middeleeuws aan die verontwaardiging. Het bekladden of vernielen van een standbeeld lijkt op het straffen in ‘effigie’. Bij een mislukte oogst werd in de middeleeuwen een beschermheilige wel eens gestraft door zijn beeld in de kerk in de hoek te zetten, met zijn gezicht naar de muur. Het neerhalen van standbeelden zit in dezelfde sfeer. De vroegmoderne beeldenstormers van 1566 en de laatmoderne beeldenstormers van 2020 zijn middeleeuwser dan ze denken. Er zit iets ironisch aan hun verlangen om komaf te maken met een beladen verleden.

Bron: De Morgen 

KAREL VAN NIEUWENHUYSE OVER NIEUWE EINDTERMEN GESCHIEDENIS: “DOOR SLAVERNIJ, KOLONIALISME EN DEKOLONISATIE OP TE NEMEN IN DE EINDTERMEN, ZULLEN LEERLINGEN GESCHIEDENIS BETER BEGRIJPEN”

De Black Lives Matter beweging kent ondertussen ook in Europa een grote groep aanhangers. Het is in België echter onmogelijk om het over racisme te hebben zonder ons koloniale verleden in acht te nemen. Een verleden dat nog te veel Belgen onbekend is. Dankzij de nieuwe eindtermen geschiedenis, vormgegeven door onder andere Karel Van Nieuwenhuyse, zullen de huidige Vlaamse leerlingen op z’n minst een basiskennis van de koloniale geschiedenis verworven hebben vooraleer zij de schoolbanken verlaten. 10-06-2020

Professor Karel van Nieuwenhuyse

MULTICULTURALITEIT

Historicus en vakdidacticus Karel Van Nieuwenhuyse ontwikkelde de nieuwe eindtermen in samenwerking met Bruno De Wever (UGent). “Onze opdracht, al opgelegd door de vorige regering in 2014, was onder meer om aan de slag te gaan met de grootstedelijke diversiteit die je vandaag in onze samenleving ziet. Als we die multi­culturaliteit willen vatten, moeten we een beter begrip krijgen van het verleden. Door begrippen als slavernij, kolonialisme en dekolonisatie expliciet in de eindtermen op te nemen, kunnen we onze leerlingen de geschiedenis beter doen begrijpen. Je kunt de samenleving van de negentiende eeuw bijvoorbeeld niet volledig vatten als je ­totaal geen aandacht besteedt aan een basisbegrip als kolonialisme.”

MULTIPERSPECTIVITEIT

“In de leerboeken van vandaag staat de koloniale geschiedenis al vrij kritisch beschreven”, zegt Van Nieuwenhuyse. “De daden van Leopold II en de Belgen in Belgisch-Congo worden al lang niet meer verheerlijkt. Maar ook als die geschiedenis kritisch wordt benaderd, wordt die nog hoofdzakelijk vanuit een westers perspectief bekeken. Het lijkt nog te veel alsof het Congolese volk de kolonisatie passief heeft ondergaan. Er is veel minder aandacht voor hun verhalen.”

“Wanneer je voor een klas staat waarin veel jongeren met Afrikaanse roots zitten, is het belangrijk om aandacht te besteden aan die ­onderbelichte verhalen. Dat kan meteen een dialoog op gang brengen over de link tussen het koloniale verleden en het racisme waarmee ze vandaag misschien te maken krijgen.”

REKEN NIET ALLEEN OP HET ONDERWIJS

“Men verwacht altijd veel van het ­geschiedenisonderwijs, wat grotendeels terecht is”, zegt Van Nieuwenhuyse. “Toch mag je niet ver­geten dat leerlingen maar twee uur geschiedenis per week krijgen. ­Dekolonisatie moet niet alleen in het onderwijs gebeuren, maar in alle lagen van de samenleving.”

Bron: De Standaard (Anouk Torbeyns, Simon Grymonprez)

Standbeeld Cecil Rhodes inzet van een pittig debat in Oxford

 

Behalve over  Brexit  heerste in de Britse pers de voorbije maanden ook een pittig debat over het Cecil Rhodes standbeeld dat de ingangspoort van het Oriel College in Oxford University siert.  Een groep studenten van dit bolwerk van traditie vindt dat dit standbeeld te veel negatieve, racistische connotaties  voor hen vertegenwoordigt om te mogen blijven staan. Twee kampen wagen zich, met hun kennis en gevoelens over het koloniale verleden van het ‘Britse Empire’,  aan elkaar in dit debat.  Sommigen trekken het debat  van een bijna onooglijk standbeeld boven de toegangspoort naar het ruimere thema van het curriculum aan deze universiteit dat de geschiedenis nog steeds vanuit een al te enge Europese – zeg maar Brits triomfalistische – bril pleegt de benaderen. Een jonge generatie studenten uit dat voormalige imperialistische Brittannië roert zich dus en maakt van het neerhalen van het standbeeld een symbooldebat dat wil afrekenen met een vernederend verleden.  The Telegraph sabelt deze jongeren neer als  ‘mollycoddled by their parents, spoon-fed by their teachers, indulged by society ‘ en  besluit ‘The authorities at the university have, so far, continued to pamper the student emperors. Every time the authorities are accused of racism, they bend over backwards to soothe the offended egos of the little, tinpot dictators – rather than telling them that they, the teachers, are there to tell the students what to do; and not the other way round.’ Dezelfde krant vermeldt echter ook dat ‘Traditie en Geld’ het laatste woord kreeg in dit debat. Toch hebben de activisten bereikt dat er een ruimer maatschappelijk debat ontstond over de Britse geschiedenis en racisme. Deanna Heath, Senior Lecturer aan The Liverpool University, besluit in haar artikel over het schoolcurriculum in The Conversation:  ‘This history curriculum that the guidance lays out is ultimately a history of white men. Not only does it devote considerable attention to war, politics, and military history, but women’s and gender history are notably completely absent. Non-white peoples play a small role as historical agents, particularly in British or wider Western history. We still have a long way to go in decolonising, de-racialising and de-masculinising our past.’

Het antwoord van het bestuur van het Oriel college op de campagne: The previously announced listening exercise will focus on how best to place the statue and plaque in a clear historical context. The College will seek expert advice on parallels and precedents, and conduct focused discussions with the College community, including students, staff and alumni. The Governing Body expects to have identified specific proposals by the autumn.The campaign to remove Oriel’s statue of Rhodes has highlighted other challenges in relation to the experience and representation of black and minority ethnic students and staff at Oxford. Oriel takes these very seriously and, as previously announced, is taking substantive steps to address them. The College supports the work the University is doing in this area, and reaffirms Oriel’s commitment to being at the forefront of the drive to make Oxford more diverse and inclusive of people from all backgrounds.-28/01/2016

Vandaag plannen de Oxfordstudenten de Rhodes Must fall anti-colonialism march die een jaar campagnewerking herdenkt.

%d bloggers liken dit: