Elk einde is een begin

“Die Würde der Untröstlichkeit” – Fulbert Steffenski

Mater Dolorosa by Rik Poot – Karmelietessen Vilvoorde – foto: fp

Neen, het gaat me niet goed af om uitbundig Opstanding te vieren terwijl we weten dat in België het voorbije jaar 23.045 mensen stierven aan covid-19, wereldwijd zelfs bijna 3 miljoen, dat kinderen in Myanmar zittend op de schoot van hun vader werden doodgeschoten, de militaire junta meedogenloos toeslaat, dat het VK bij monde van Boris Johnson dreigt met het versterken van nucleair oorlogsmateriaal in Zuid-Oostazië en de Stille Oceaan, … Het zijn slechts enkele voorbeelden van het universele lijden, de ongerechtigheid, de ten hemel schreiende wreedheden die mensen overkomen of elkaar en hun omgeving aandoen. Hoe kunnen we dan in het licht van al deze feiten überhaupt opstanding vieren?

Onze dagelijkse ervaring, zo ver het oog reikt is ‘goede vrijdag’. Alleen als we ophouden met het lijden uit de weg te gaan, het goed te praten of ophouden naar de hemel te staren of het weer goed te willen maken, eerst dan kan er iets bewegen.

Als we voor de talrijke ‘goede vrijdagen’ niet vluchten in goedkope troost, in praten over leven na de dood of dergelijke zaken aan de overkant van de werkelijkheid en bij deze ervaringen blijven met hun pijn en machteloosheid, dan kan er iets een aanvang nemen wat zich als ‘levendig’ aanvoelt: als wij in ons ruimte maken voor dat wat Fulbert Steffensky ooit “die Würde der Untröstlichkeit” noemde, als we het wagen het leven met zijn eindigheid in de ogen te kijken, dan kijken we in Gods ogen. Dan begint er iets als opstanding te dagen, niet als een bovennatuurlijk spook, maar eerder als een stille, onopvallende kiemkracht.

De ogen waarin ik dan kijk, zijn niet de ogen van een lieve God. Het is een wilde God. En ja daar zijn we bang voor, dat is uitdagend. De wildheid die we zien is “eremos” (een eenzame, verlaten plek, een woestenij, slechts wilde natuur). In “eremos” staat de tijd stil. In “eremos” is er alleen radikaal hier-en -nu zijn, radikaal zozijn.

Een volwassen spiritualiteit kan de “eremos-kwaliteit” niet ontlopen. Zo kan onze spiritualiteit meer en meer een stille zaterdag spiritualiteit worden. Een spiritualiteit die ruimte laat voor twijfel en vragen, die uitdaagt om zich in antwoorden in te leven. Een houding die dat wat gebeurt, ziet voor wat het is en het waagt er bij te blijven, ook al is het pijnlijk, verschrikkelijk, oneindig treurig. En zo toelaat dat er iets groeit: empathie, solidarteit misschien zelfs liefde.

Een terechte vraag luidt dan: is dat troost? Neen, niets wordt daardoor weer goed, het wordt alleen Anders. En daarin ligt kracht. Zo kunnen we aan de opstanding geloven: dat ze de wonden niet laat verdwijnen maar ze laat oplichten. Niet alleen wanneer alles perfect is, begint deze opstanding, ze begint hier-en-nu en omarmt al het gekweste. Door de kwetsuren heen gebeurt opstanding, ontstaat verbondenheid, laten we ons raken.

Opstanding kan een levenshouding zijn waarin we ons geroepen voelen en die we ook kunnen oefenen zodra we ons in de woestijn wagen en wortel schieten in “eremos”.

Naar een artikel in het magazine Andere Zeiten

How to Love | Intimiteit | Legendarische zenboeddhistmonnik en leraar Thich Nhat Hanh over “Interzijn” | Brain Pickings

9200000015511660Bij Brain Pickings ontdekte ik onlangs hoe Maria Popova Thich Nhat Hanhs boekje FidelityHow to love – naar het Nederlands vertaald als Intimiteit voor BBNC uitgevers, Amersfoort, 2013 – voorstelde als een must read. Een advies dat ik alleen maar kan onderschrijven. Het is een kleinood van mindfulness-lering. Ik wil in dit verband meteen ook melding maken van de Stichting Leven in Aandacht. Zij bevordert studie en beoefening van het boeddhisme, met name in de traditie van zenleraar Thich Nhat Hanh, Vietnamese zenmonnik, in het Nederlandse taalgebied.

Wat betekent liefde precies? We hebben er definities aan gegeven; we hebben haar psychologisch onderzocht en beschreven in filosofische context; we hebben er zelfs een wiskundige formule voor bedacht. En toch, iedereen die ooit van ganser harte deze sprong in vertrouwen heeft genomen, weet dat de liefde een mysterie blijft – misschien hét mysterie van de menselijke ervaring. Leren om te voldoen aan dit mysterie met de volle authenticiteit van ons wezen – ervoor opkomen met de absolute helderheid van intentie – dat is de dans van het leven. Dat is wat de legendarische Vietnamese Zen Boeddhistische monnik, leraar, en vredesactivist Thich Nhat Hanh (b 11 oktober 1926.) onderzoekt in How to LoveIntimiteit – een dunne, eenvoudig geformuleerde verzameling van zijn onmetelijk wijze inzichten over het meest complexe en meest lonende menselijk potentieel.

Immers, volgens de algemene praktijk van boeddhistische leringen dient Nhat Hanh gedestilleerde infusies van helderheid toe, duidelijkheidshalve gebruik makend van eenvoudige taal en metaforen die de meest elementaire zorgen van de ziel vatten. Een actieve inzet is de belangrijkste vereiste zonder te bezwijken voor het Westers pathologisch cynisme, ons gebrekkig mechanisme van zelfbescherming  dat gemakkelijk alles wat oprecht en waar is afdoet als simplistisch of naïef – zelfs als, of juist omdat we weten dat alle waarheid en oprechtheid juist eenvoudig is op grond van haar waarheids- en oprechtheidskarakter. (vertaling, BK)

What does love mean, exactly? We have applied to it our finest definitions; we have examined its psychology and outlined it in philosophical frameworks; we have even devised a mathematical formula for attaining it. And yet anyone who has ever taken this wholehearted leap of faith knows that love remains a mystery — perhaps the mystery of the human experience.Learning to meet this mystery with the full realness of our being — to show up for it with absolute clarity of intention — is the dance of life.That’s what legendary Vietnamese Zen Buddhist monk, teacher, and peace activist Thich Nhat Hanh (b. October 11, 1926) explores in How to Love (public library) — a slim, simply worded collection of his immeasurably wise insights on the most complex and most rewarding human potentiality.Indeed, in accordance with the general praxis of Buddhist teachings, Nhat Hanh delivers distilled infusions of clarity, using elementary language and metaphor to address the most elemental concerns of the soul. To receive his teachings one must make an active commitment not to succumb to the Western pathology of cynicism, our flawed self-protection mechanism that readily dismisses anything sincere and true as simplistic or naïve — even if, or precisely because, we know that all real truth and sincerity are simple by virtue of being true and sincere.*

How to Love: Legendary Zen Buddhist Teacher Thich Nhat Hanh on Mastering the Art of “Interbeing” | Brain Pickings.

%d bloggers liken dit: