Oekraïne: van gedenationaliseerde natie tot onafhankelijke staat – Prof. Dr. Lien Verpoest – KU Leuven, Faculteit Letteren, Onderzoeksgroep Moderniteit

Gisterennamiddag hield prof. dr. Lien Verpoest voor de cursisten van de Universiteit van de Derde Leeftijd Leuven een bijzonder boeiende, goed gedocumenteerde en tegelijk bevlogen lezing over Oekraïne.

Een samenvatting

In de zomer van 2021 schreef president Vladimir Putin een uitgebreid essay met als titel “Over de historische eenheid tussen Russen en Oekraïners”. In het essay werd de gemeenschappelijke geschiedenis van Rusland en Oekraïne selectief beschreven, waarbij de Oekraïense “agency”, of zeggenschap in die historiek tot een minimum beperkt werd. Het was niet het eerste historische essay van de hand van de Russische president, en het document werd dan vooral ook gezien als één van zijn vele pogingen tot “retro-actieve historiografie”, waarbij de Russische imperiale en Sovjetgeschiedenis gekneed wordt in het licht van hedendaagse internationaal-politieke ambities en frustraties. Een jaar later is dit document bijzonder omineus gebleken. De motieven tot invasie en de ontkenning van Oekraïense nationale identiteit en staatsvorming zitten alle vervat in dit document. Historisch gezien blijkt er echter veel af te dingen op deze Russische lezing van de Oekraïense geschiedenis.

Was er geen Oekraïense identiteit voor de negentiende eeuw? Was de Krim echt meer “Russisch” dan Oekraïens? Deze lezing bood een informatief en objectief antwoord op deze vragen, geworteld in historisch onderzoek.

De lezing bestond uit drie delen:

Ten eerste werd een uitgebreid historisch overzicht geboden van de Oekraïense identiteits- en staatsvorming door de eeuwen heen. Ook de tumultueuze historische relatie met Rusland werd besproken.

In het tweede deel van de lezing keken we naar de recente geschiedenis van Oekraïne. Hoe ontwikkelde het land zich als onafhankelijke staat na de implosie van de Sovjet-Unie in 1991? Wie waren de belangrijkste politieke actoren, en wat waren de voornaamste interne en externe uitdagingen waar dit land mee geconfronteerd werd?

In het laatste deel van de lezing situeerde professor Verpoest Oekraïne binnen een geopolitieke context. Het werd ons duidelijk hoe het land sinds 2014 steeds meer een twistappel werd tussen Oost en West, en hoe het Russisch discours de voorbije twee decennia steeds scherper en pro-actiever werd. Ze schetste een zo duidelijk mogelijke historische context, met aandacht voor de Oekraïense nationale identiteit, maar ook voor de divergente drijfveren van andere geopolitieke actoren die in deze regio actief zijn.

foto: VRTNWS

Prof. Dr. Lien Verpoest studeerde Oost-Europese Talen en culturen en internationale politiek en conflictbeheersing aan de KU Leuven, Staatsuniversiteit van Sint Petersburg en Universiteit van Lund. Ze is hoofddocent Oost-Europese en diplomatieke geschiedenis aan de onderzoeksgroep Moderniteit en Samenleving 1800-2000 (MoSa) van de faculteit Letteren, KU Leuven.

Haar onderzoek situeert zich op het snijvlak tussen geschiedenis, area studies en comparatieve politiek. In deze context werkt ze vanuit een historisch en hedendaags perspectief. Dit vertaalt zich in een onderzoeksfocus die zich richt op diplomatieke geschiedenis en Oost-West relaties, en de ontwikkeling van de relaties tussen verschillende regionale en subregionale netwerken en organisaties op het Euraziatische continent.

Lien Verpoest maakt deel uit van het KU Leuven C1-project CONNECTIVITY, dat de conceptualisering van internationale normen in verscheidene landen en hun impact op internationale samenwerking analyseert. Sinds 2021 leidt ze daarnaast het CELSA project over erfgoeddiplomatie, getiteld Contested Heritage: the securitization of heritage in Eastern Europe and its challenges for EU and UN actorness.

Meditatie in oorlogstijd: duisternis transformeren in licht

Foto door Pixabay op Pexels.com

Deze middag nodigde de WCCM iedereen uit om samen met Laurence Freeman OSB en Maria en Albert van de Oekraïense community samen te mediteren in Lviv. Laurence Freeman reisde naar Oekraïne met enkelen van het Bonnevaux meditatiecentrum in Frankrijk. De zoomsessie startte om 12:00 en eindigde om 15:45 onze tijd. Het programma:

  • Welcome and opening words by Maria and Albert
  • Talk by Laurence Freeman,  Meditation in a Time of War: Transforming Darkness into Light.
  • Meditation
  • Other voices and discussion and questions
  • Break
  • Fr. Anastasy Danilevsky will speak of his experience of living in the Russian-occupied  city of Kherson – with the “weapon” of meditation.

Een 500 – tal meditators van over de hele wereld namen deel. Laurence Freeman gaf een zeer interessante en algemeen gewaardeerde beschouwing over de reden van zijn aanwezigheid in Lviv.

Waarom zijn we naar hier gekomen? De aanzet waren de woorden van Maria gedurende de vorige sessie: we zitten in een oorlog, geen betere tijd om over meditatie te spreken en te mediteren. Laurence Freeman verwees voor het antwoord naar zijn leermeester John Main die meende dat ‘de community of love’ zich niet alleen tot het klooster mocht beperken maar dat het een leven in ‘communion with the worldcommunity’ diende te zijn. De Oekraïense community is zeer betrokken bij de hulpverlening aan haar gemeenschap, die kracht, die heldhaftigheid, dat doorzettingsvermogen, … is een belangrijke boodschap voor de hele wereld. Dat is contemplatie in actie, aldus Laurence Freeman

Religion should never bless violence. Religion should always regret the need of violence.

Waarom zijn we dan hier om te mediteren? Mediteren transformeert de mens. Hij gaat als het ware om een huwelijk tussen contemplatie en actie en dat is de eenheid die de wereld nodig heeft; dat is de ware realiteit. Een hemelsbreed verschil met de virtuele realiteit. De eigenlijke realiteit is de reële verbondenheid, de reële persoonlijke communicatie. ‘Waar één of twee in mijn naam samen zijn, daar ben ik in hun midden.’ We worden getuigen door reële aanwezigheid: fysiek, mentaal, spiritueel. Het paswoord tot die realiteit moeten we samen maken. Naarmate je meer aanwezig bent bij jezelf, ben je ook meer aanwezig bij wie bij je is, bij de andere(n).

Communication is the lifeblood of democracy. – Herman Van Rompuy

Het tegenovergestelde van verbondenheid (connection) is disconnection of een situatie van verbroken verbinding. Zo’n toestanden zijn vaak de bron van geweld. Zo kan de overdreven toename van technologie in de communicatie oorzaak worden van de toename van geweld.

We experience ourselves in our hearts, in our conversations with others and that is ‘full presence’. The presence to ourselves spills over to others even to the people we do not want to be with. Meditation in silence restores, recovers what we have lost, have ridiculed, have underestimated: the power of silence.

Hoe communiceren we de stilte? Juist door de ervaring van mediteren in stilte., door de praktijk zelf. Door de behoefte aan en de gave van samen mediteren in stilte ervaren we het gevoel van verbondenheid. Het gaat hier om een zachte manier van overtuigen niet door argumenteren. Omdat we die verbondenheid hebben kwijtgespeeld werd de liefde koud. Dit hier is zo een moment van onderlinge verbondenheid, temidden van een wrede oorlog hierbuiten. Welk recht heeft eender welk land om jullie aan te doen wat jullie momenteel wordt aangedaan. Het is waanzinnig, aldus Laurence Freeman

Mensen die lijden, bezitten een wijsheid die is voortgevloeid uit hun lijden. Stenen harten worden omgevormd tot liefde en de kracht van de liefde wordt op die manier bevrijd. De liefde die zowel houdt van het slechte als van het deugdzame, dat is wat de mensheid kan ervaren, dat is de ervaring van éénheid, die ons verantwoordelijk maakt, volgens Laurence Freeman.

God is in the suffering. We are sharing in God’s self-knowledge.

Na het meditatiemoment konden de aanwezigen vragen stellen en na een korte pauze konden we luisteren naar de getuigenis van Fr. Anastasy Danilevsky die woonde en werkte in de Donbas-regio en de beslissing nam om te vluchten gedurende de dagen voor Pasen. Hoe “het wapen” van de meditatie hem hielp door de wisselende emoties tot bij de beslissing die hij uiteindelijk nam, was verhelderend en hoopgevend.

Midden in het meditatiemoment werd de ruimte waar ik zat, heel plots en heel kort, overstelpt door binnenvallend zonlicht. Het geheel: overweging, meditatie en getuigenis zorgden voor een intense ervaring.

Laurence Freeman visit to Lviv
Fr. Laurence Freeman’s Visit to Lviv – Ukraine -april 2022

Een krijgszuchtige tijd – Marieke Lucas Rijneveld

Schrijver en dichter Marieke Lucas Rijneveld schreef dit gedicht naar aanleiding van de oorlog in Oekraïne.

Foto door Alizee Marchand op Pexels.com
Een krijgszuchtige tijd



Steeds gedacht: één soldaat maakt nog geen oorlog.
Maar nu met man en macht gezocht naar geruststelling,
naar de winter in een zwaluw zien overgaan, of de boter

op het aanrecht bestuderen en hoe snel zacht, dat iets nog
zacht kán worden in deze wereld en we allemaal zo smeerbaar,
maar de kou spat van beeldschermen, uit radiostemmen.

Ze zeggen dat de veldslag is begonnen, dat anderhalve
rus en een paardenkop dit wilden, terwijl wij toch weten dat
vrede meer aanzien geeft dan geweld, dat alleen menslievendheid

je een stoel in de geschiedenis geeft. En ook: een vechtersjas of een
ijzervreter is geen identiteit, het is een mal waar je jezelf in giet.
Wie het zwaluwnest bevuilt, broedt uiteindelijk zijn eigen ei kapot.

Het volgende moeten we onthouden: dat we allemaal als
vluchteling geboren worden, op zoek naar de juiste plek,
naar veiligheid en wat voorspoed, een liefkozende blik.

Dus maak vrij baan in het hart, want daar is een onmeetbare
ruimte. En bedenk dit: in ieder welkom zit een schuilkelder.


MARIEKE LUCAS RIJNEVELD
De Morgen - 5 maart 2022, 03:00

Kiev direct…

Foto door Judit Peter op Pexels.com

Oorlogsjournaliste Joanie De Rijcke is in Kiev en vertelt hoe de situatie er momenteel is:

https://radio1.be/luister/select/de-ochtend/journaliste-in-kiev-de-sfeer-in-de-stad-wordt-steeds-grimmiger

“De burgers zijn altijd dé grote slachtoffers in een oorlog”, schrijft Rudi Vranckx, oorlogsjournalist bij de Vlaamse omroep. Hij ziet het dan ook als zijn plicht om hen te vertegenwoordigen, vanuit een soort ideologie die de oorlogsreporters vandaag kenmerkt. Ze worden de stem van het volk, van de onderdrukten in oorlogsgebied en zijn betrokken bij het wel en wee van de gewone mensen. Die betrokkenheid komt ook tot uiting in de drang om de waarheid te achterhalen. Een zoektocht waarin regels opgelegd door politieke en militaire machthebbers omzeild en gehaat worden door de journalisten. Enkel een onafhankelijk journalist is een volwaardig journalist, volgens Nederlands oorlogscorrespondent Joerie Boom, en allemaal vermijden ze de militaire controle waar mogelijk. Want een dissidente stem vertolken, dàt is waar oorlogsjournalistiek om draait. En zo wordt hun verslaggeving een soort kruistocht, waarin zij de kruisvaarders zijn die hun idealen najagen.

Meer lezen: In the mind of the war correspondent. Een onderzoek naar de professionele identiteit van de oorlogsreporter. -Hanna Clarys

Nobel Lecture by Svetlana Alexievich | Nobel Prize Literature 2015

1473535098
foto: deredactie.be

It always troubled me that the truth doesn’t fit into one heart, into one mind, that truth is somehow splintered. There’s a lot of it, it is varied, and it is strewn about the world. Dostoevsky thought that humanity knows much, much more about itself than it has recorded in literature. So what is it that I do? I collect the everyday life of feelings, thoughts, and words. I collect the life of my time. I’m interested in the history of the soul. The everyday life of the soul, the things that the big picture of history usually omits, or disdains. I work with missing history. I am often told, even now, that what I write isn’t literature, it’s a document. What is literature today? Who can answer that question? We live faster than ever before. Content ruptures form. Breaks and changes it. Everything overflows its banks: music, painting – even words in documents escape the boundaries of the document. There are no borders between fact and fabrication, one flows into the other. Witnessеs are not impartial. In telling a story, humans create, they wrestle time like a sculptor does marble. They are actors and creators.

Bron: Nobel Lecture by Svetlana Alexievich

Burgeroorlog in Oekraïne? Deze kaarten verklaren veel | Newsmonkey

51Kravchuk sprak het parlement toe in Kiev en windt er geen doekjes om: “Heel de wereld ziet dat we op de rand van een burgeroorlog staan. Er zijn parallelle staatsstructuren ontstaan in ons land, er is een de-facto opstand”, zegt hij, verwijzend naar de protestgroepen die de autoriteiten uit Kiev in heel het westen van Oekraïne gewoon de deur hebben gewezen. Ze controleren heel wat regionale administraties. “Dit is een revolutie. Het is een dramatische situatie. We moeten de confrontatie stoppen”, zegt Kravchuk. Vraag is of dat nog wel kan. Eind januari schreef Max Fisher van de Washington Post al een stuk waarin hij heel duidelijk het conflict duidde. De kaart hierboven legt in één oogopslag het probleem uit: heel het westen van het land stemde pro-Europa, heel het oosten stemde voor de president. Alle delen van het land waar Kiev de controle kwijt is, zijn pro-Europees.Als je kijkt naar de verkiezingsresultaten van Oekraïne sinds de onafhankelijkheid, zie je telkens hetzelfde patroon terugkomen. Het ene deel van het land stemt totaal anders dan het andere deel klinkt dit bekend in de oren?. In 1991, vlak na de onafhankelijkheid, viel dat nog mee. Maar sindsdien komt hetzelfde patroon steeds opnieuw terug: het westen stemt helemaal anders dan het oosten. via newsmonkey Burgeroorlog in Oekraïne? Deze kaarten verklaren veel.

NewsMonkey is de nieuwe nieuwssite van Mick Van Loon, Wouter Verschelden en Patrick Van Waeyenberge. NewsMonkey brengt breed populair nieuws en achtergrondverhalen, met altijd een focus op sociale media. ‘Het is de bedoeling om een totaal ander nieuwsaanbod te brengen dan wat de Vlaming tot nu toe gewoon is’, zegt Verschelden.‘Veel jonger, veel opener, met een journalistiek waarin de band tussen journalist en de lezer echt centraal staat. Die krijgt veel meer macht: wat gedeeld wordt via Twitter en Facebook, wat mensen écht goed vinden, stijgt in waarde op onze site.’ ‘NewsMonkey zal proberen journalistiek te opereren in de nieuwe wereld van de ‘digitale change generation’. ‘We willen laten zien dat er ruimte is voor kwaliteitsjournalistiek, entertainende, maar ook kritische en diepgravende. En dat dat perfect kan in een gratis model. We gaan zelfs laten zien dat je echt niet de lezer onder de advertenties moet begraven om dat te bereiken’, zegt Van Loon. (bron: Simon Demeulemeester in Knack 12/11/2013)

Een maand na de lancering van Newsmonkey haalt de nieuwssite ongeveer 12.000 unieke bezoekers per dag. Niet zo veel, maar wel geheel volgens schema, zegt managing director Patrick Van Waeyenberge. (bron: Jan Debackere in De Morgen 11/02/2014)

Via De Standaard online ‘a genuine cry for freedom’ :

%d bloggers liken dit: