Awater Poëzieprijs voor ‘Ontsnappingen’ van Eva Gerlach

De 9e Awater Poëzieprijs gaat naar P.C. Hooft-prijslaureaat Eva Gerlach voor haar bundel Ontsnappingen! Negenentwintig Nederlandse en Vlaamse beroepslezers (poëziecritici, -docenten en –bloemlezers) kozen uit het poëzieaanbod van het afgelopen jaar de bundel die zij het meest waarderen.

Aan het eind van de Poëzieweek sleept Eva Gerlach, ook genomineerd voor de Herman De Coninckprijs 2017, deze prijs in de wacht. Ontsnappingen (2016) is het tweede deel in de drieluik  Labyrint (De Arbeiderspers), eerder verscheen Kluwen. Voor het schrijven van het drieluik ontving Gerlach beurzen van het Letterenfonds.

Uit het Juryrapport van de Herman De Coninckprijs 2017: Bij Gerlach blijft geen enjambement of ellips zonder effect. Ondanks (of misschien juist dankzij) dat technische raffinement is ‘helderheid’ een van de opvallendste kenmerken van Gerlachs gedichten. Er blijft in deze poëzie evenwel altijd iets te raden over, wat de verdienste is van de subtiliteit van Gerlachs stilistische repertoire. Juist door de bijzondere combinatie van helderheid en mysterie blijft de bundel Ontsnappingen lang spoken in het hoofd van de lezer – temeer omdat het hier poëzie betreft die de gruwelijkheden van oorlog weet te vangen vanuit een kinderlijk perspectief dat nooit sentimenteel wordt. Met name de slotreeks ‘geen ding’ acht de jury van een zeldzame kracht. 

Alles wat we hebben is humor – Jens Meijen – Jonge Dichter des Vaderlands

foto: humo

Bij haar aanstelling tot Dichter des Vaderlands begin vorig jaar lanceerde Laurence Vielle meteen een oproep aan de jonge dichters van ons land om met haar mee te schrijven. Enkele maanden later kwamen tien Nederlandstalige en tien Franstalige finalisten in Théâtre Poème 2 in Brussel hun werk voordragen. Aan Franstalige kant kreeg Antoine Vermeersch de titel van Jonge Dichter des Vaderlands, Jens Meijen, student taal- en letterkunde aan de KU Leuven, was de Nederlandstalige laureaat. Andere gedichten van Jens Meijen zijn EnjambementenBelgië en Durf twijfelen aan de toekomst.

Alles wat we hebben is humor.

Wanneer de wereld onder water staat
of dorre bomen in het zand
spontaan ontbranden
kunnen we niets anders dan lachen
om onszelf.

Ook nu:
Sidder van de opgeblonken blaaskaak
met getuite lippen en oranje hangende vleeswangen.
Zijn grootste angst: een wegwaaiend toupetje.
Merk op hoe hij net een kikker is die zijn kroost toekwaakt,
een vis die bijna in een hengel bijt,
en pers er toch een glimlach uit.

Kijk naar zij die leven van haat:
met ogen als braambessen, hersenen als krijtrotsen, tongen als tonijnsteaks.
Drink hun woorden
en proest ze uit in hun gezicht:
het gif zal parelen in hun baard of op hun kale hoofd.
En ze zullen lijken op grote bedauwde bladeren,
kleine katalpa’s in de ochtend, makke orka’s op het droge.
Speel, daag uit, ontkracht.
Humor is
wat zij niet hebben.

Ga naar buiten, in de gloed van de schuine splitsende zon.
Wijs naar de wolken en noem ze bloemkool met cocktailsaus.
Wijs naar de huizen in de buurt en noem ze luciferdoosjes of vlinderpoppen.
Wijs naar de honden op de stoep en noem ze neushoorns.
Wijs stiekem ook naar de fietsers en noem ze glibberige paarden of schimmen in fluovestjes.
Denk ten slotte aan de kikkers en de orka’s in de wereld,
en onthoud: zij kunnen dit niet.
Zij vrezen de kracht van relativering, het besef dat alles anders kan.
Lach, en de straatlampen fonkelen als kerstlichtjes, de verkeersborden wiegen als zonnebloemen.
Lach tot er niets anders bestaat dan longen en een lijf
en weet: dit is waar zij bang voor zijn.

Jens Meijen

in POËZIEWEDSTRIJD JONGE DICHTER DES VADERLANDS 26 JAN 2017

“Lang leve de dichter!”- “Waarvan?” *

Vandaag zowat drie boekhandels aangedaan om een poëzieaanbod te vinden dat keuzemogelijkheid biedt. De lijst van deelnemende boekhandels aan de poëzieweek met in voorraad de genomineerde bundels en de gedichtenposter is de laatste jaren zowat gehalveerd. De dame in de ketenboekhandel in mijn buurt bekende ronduit poëzie verkoopt onvoldoende en dus was er in de winkel geen poster en geen van de genomineerde bundels te vinden. Bestellen kan natuurlijk altijd maar even kunnen inkijken wat je wil kopen is aangenamer. In twee Leuvense boekhandels, beide  in de buurt van de universiteitsbib, was er in de eerste  geen hoekje dat  de aandacht vestigde op of gewijd was aan poëzie laat staan de poëzieweek, in de andere sprong op een uitstaltafel ‘Bladgrond’ me in het oog, vond ik na even zoeken in het rek poëzie ‘Zing Zing’ en lag er een stapeltje ‘Rotterdamse kost’ op de balie. En ja, de gedichtenposter was bij betaling nog verkrijgbaar. Zal de schaarste in aanbod de waarde van dit literaire genre doen stijgen? Zoveel is zeker, slimme lezers kiezen best voor de onafhankelijke boekhandel en ze hebben daar goede redenen voor. Lees hier waarom.

*Quote in de kop is van J.A. Deelder

Op de valreep nog Anna Equists ‘Een kooi van klank’

Anna EnquistZo ging het gisteren. Ik zou wat gaan shoppen in studentenstad Leuven. Wou vooral mijn poëziebundelbestand wat aanvullen maar maakte er een dagje uit van. Wou ook even nagaan of het klopt dat boekhandels te weinig aandacht besteden aan poëzie. En jawel, in de eerste boekhandel: een klein tafeltje met enkele bundels vooral verzamelbundels van o.a. Herman De Coninck Geef me nu eindelijk wat ik altijd al had ingeleid en geselecteerd door Kristien Hemmerechts , van Anna Enquist Gedichten 1991-2012, van Leonard Nolens De liefdesgedichten, en Jotie ’t Hoofts Verzamelde gedichten. Daarnaast ook enkele genomineerden van de Herman De Coninck – poëzieprijs 2013: de nieuwe bundel van Delphine Lecompte Schachten en Amuletten, Het vertrek van Maeterlinck van Michaël Vandebril, Xavier Roelens’ Stormen, olielekken, motetten. Ook Hugo Claus was aanwezig met Je buik van pimpelmees, een door zijn vrouw Veerle Claus uit zijn oeuvre.geselecteerd bundeltje liefdesgedichten  Er bleek in de betrokken boekhandel ook nog een piepklein plekje op de eerste verdieping te zijn vrijgehouden voor poëzie. Illustere afwezigen: Annemarie Estor en  David Troch. Bij navraag bleek buiten westen van David Troch al meer dan drie weken besteld maar niet meer verkrijgbaar, in herdruk. En De oksels van de bok van Annemarie Estor? Ja we bestellen niet zoveel poëziebundels want de verkoop kent dan een paar dagen in deze tijd van het jaar een piek en dan blijven we met die bundels zitten. Trouwens we vinden dat ze eigenlijk al proportioneel gezien te veel plaats innemen. Toen brak mijn spreekwoordelijke klomp! Ik kocht enkele bundels en vroeg of ik het Poëziegeschenk 2013 dan niet kreeg want het bestede bedrag overtrof ruim het aankoopminimum van 15€. Nu, die hadden ze niet meer, ze hadden er maar zeer weinig gekregen en die waren nu op. Een beetje teleurgesteld verliet ik de zaak mezelf verwijtend te lang gewacht te hebben met de aanschaf. Het Gedichtendagessay 2012 van Erik Spinoy prijkte nog in de etalage en werd voor 2.5 € aangeboden. Terwijl ik de winkelwandelstraat instapte om nog wat boodschappen te doen en al flanerend de tweede boekhandel passeerde, er ook even binnenliep en nog wat poëzie kocht, werd ik de gelukkige die de laatste ‘Een kooi van klank’ van het plastic staandertje mocht plukken. Een kleinnood van 10 prachtige gedichten. ‘Het Poëziegeschenk […] gaat over de rol  van muziek op gebieden waar woorden ofwel (nog) geen betekenis hebben, bijvoorbeeld in de omgang met een heel jong kind, ofwel hun betekenis zijn kwijtgeraakt, zoals na een verpletterend verlies.’


Begin
Er viel niets te noemen, tijd
hield zich stil. Het danste en bruiste
boven dof bonken. De donkere

holte zonder gebrek of verlangen
werd een huis voor een grenzeloos
wezen dat groeide, blind,

op de maat van mijn hartslag.
Zij was het.Woordeloos kon ze
het wiegende ritme ontvangen.

Ze luisterde naar dat kloppende
ruisen en hoorde daartegen
het haastige tikken van haar begin.



Pavane
Canon, sonate, koraal. Je bouwt
van geluid een vertrouwde woning;
de sarabande je hartslag, je adem.

De pavane past je als huid, het requiem
vormt een harmonisch tapijt. Geen huis
hechter, geen steviger bouwsel van tijd.

Ook zij had met muziek haar wanden
behangen. Werd ze op straat, tussen 
herrie en stank, door liedjes gewiegd?

Pergolesi en Prince. Op de zachte
matras van de stenen verging ze,
veilig en warm, in een kooi van klank.

Tot slot, het moet me van het hart: er is echt wat met de ‘Staat van de Poëzie’ want ook in de tweede boekhandel was het ‘zoeken’ naar het poëzieplekje en dat terwijl de Poezieweek nog niet ten einde was. Is de inkrimping van het poëziebestand in de boekhandels het onmiskenbare teken dat het om een te ‘elitair’ kunstgenre gaat? Beschouwen boekhandels poëzie nog als ‘waardevol’, vroeg ik me af. Besteden we op school  aan deze kunstvorm nog voldoende aandacht? Is het distributiesysteem afgestemd op onze tijd? Heeft het snel levende hedendaagse publiek geen behoefte meer aan het genre? Met Erik Spinoy ben ik geneigd te zeggen The future is not ours to see.

Uitreiking Herman De Coninck – poëzieprijs 2013 – Arenbergschouwburg

ArenbergJa, ik was gisteren één van de gelukkigen met een gratis ticket voor de uitreiking van de Herman De Coninckprijs 2013 in de Arenbergschouwburg in Antwerpen. En het heeft wel wat om de winnaars te horen voordragen uit hun werk. Voeg daar de gipsy jazz van Sarah Ferri aan toe en je hebt een swingende avond vol poëtisch-muzikale hoogstandjes. Volop genieten dus van fragmenten uit de winnnende bundel De oksels van de bok van Annemarie Estor, het tweetalige Het vertrek van Maeterlinck van Michaël Vandebril, de prettig gestoorde verzen uit Blinde gedichten van Delphine Lecompte, de woordentsunami van Xavier Roelens met verzen uit zijn bundel Stormen, olielekken, motetten en tenslotte David Troch, winnaar van de publieksprijs met gezel. Zo’n avonden zijn de perfecte promotie voor poëzie, de introductie in het werk van de gelauwerde dichters, de smaakmakers voor nog meer. Ik nodig je uit om de links in deze blogpost te verkennen, je keuze te maken, vervolgens naar de boekhandel te snellen en er 15€ aan je favoriete dichters te besteden om zo de dalende poëziebundelverkoop een halt toe te roepen. De dichters zelf zijn in touw om je mee te trekken in hun wereld. Bezoek hun websites en laat je verrassen. Want met de ‘Staat van de poëzie’ is kennelijk wat aan de hand, daar wordt namelijk in Gent op 21 maart 2013, UNESCO-dag van de poëzie, over nagedacht.

%d bloggers liken dit: