Het kraken van de maan | t,arsenaal | Mechelen*****

het-kraken-van-de-maan-afficheSoms heeft de liefde een breekijzer nodig. Soms gaat de liefde vanzelf. Drie vrouwen. Een jonge vrouw neemt afscheid van haar vriend en spuwt een laatste keer haar gal. Een tweede vrouw, onvruchtbaar, onderneemt wanhopige pogingen om een kind te krijgen. Een derde vrouw, in de herfst van haar leven, grijpt haar laatste kans op de liefde. Drie momenten uit het leven van een vrouw. Drie vrouwen in een leven.

Voor Het kraken van de maan gaat Michael De Cock aan de slag met een aantal oerthema’s. Liefde, vruchtbaarheid, bedrog en wraak. Thema’s die van oudsher gestalte krijgen in vrouwenfiguren.

In de Griekse mythologie is sprake van drie wraakgodinnen, de Furiën. Hun haar bestond uit slangen. Uit hun ogen droop bloed. De Bijbelse Sara, vrouw van Abraham, was onvruchtbaar. Om haar man een kind te schenken, leende ze hem haar slavin.

Met deze eeuwenoude Grote Verhalen in het achterhoofd schetst De Cock drie hedendaagse vrouwen op een kantelpunt. Het zou uw buurvrouw kunnen zijn, die de maan hoort kraken.

Zo bereidt de infobrochure de toeschouwer voor op  Het kraken van de maan  in  t,arsenaal,  Mechelen.

De maan, staat in de scenografie (Kathleen Vinck) en de songtekstkeuze  van het stuk, voor het matriarchale, vrouwelijke principe, voor het gemoed, de gevoelens, de onbewuste en instinctieve reacties. Soms kraakt die maan en moeten er harde noten gekraakt worden: ‘Hoe raar is dat?’ ‘Hoe ziek is dat?’ De projectie van een maanoppervlak op een rechtopstaande, scenehoge, verrolbare cirkel  en op een podiumbrede achterwand brengt het publiek, samen met de soundscapes (Rudi Gentbrugge), in de kosmische, universele sfeer van het ondermaanse.

Sophie Derijcke, de onvruchtbare Sara met naar het einde toe wraakzuchtige Medea-overwegingen, steekt van wal met een meesterlijke vertolking  van  ‘I am a fool to want you’ (Frank Sinatra/Billie Holiday/Bob Dylan) voor de croonersmicrfoon. Op de maancirkel, een projectie  van een draaiende COLUMBIA  LP. Marlies Bosmans, aanvankelijk wat zenuwachtig op haar eerste  premièreavond  maar doorheen het stuk bijzonder overtuigend, schittert als de jongste van de drie furiën in haar eerste grote rol als ongelukkige, bedrogen verliefde met een wraakdroom. Billie (naar Billie Holiday) de naam van de baby die ze liet weghalen na haar spaakgelopen relatie.  En last not least Chris Lomme, de eminence grise van het Vlaamse theater, in de rol van een om de tuin geleide oudere dame, verliefd op haar 24/24 beschikbare loodgieter Raoul, die graag mambo en jive danst en haar begeerte weer even doet ontvlammen maar met wie ze eens te meer een ‘verrotte klootzak’ heeft binnengehaald. De Vlaamse diva bespeelt haar publiek con brio door haar afgemeten spreektempo.

Het kantelpunt  in hun leven of  ‘het kraken van de maan’ verbindt de vrouwen onderling. Het zouden drie fases uit één en hetzelfde vrouwenleven kunnen zijn. Fases waarin ‘een vrouw’ steeds opnieuw in de foute relaties terechtkomt, steeds weer foute beslissingen maakt en zich bewust wordt van de waarheid dat ‘de mens de organisator is van zijn eigen ongeluk’.

De acteerprestaties van de drie dames, uitgedost in stijlvolle (geïnspireerd op Amie Winehouse ?) kostuums van Myriam Van Gucht, begeesteren, trekken de toeschouwer binnen in het geleden leed en in het bewustzijn van deze drie ongelukkige vrouwenzielen. Dat bij dit stuk de choreografe  Bahar Temiz haar bewegingsadvies gaf, tilde het stuk ongetwijfeld op tot een kijkervaring die tot in de ‘stills’ als een prachtig artistiek geheel overkwam.

Een absolute must see!

Meer info: www.tarsenaal.be

Reizen Jihad – sincollectief, monty kultuurfaktorij en t,arsenaal – Mechelen****

ReizenJihad_Scenefoto-7-(c)-StefDepover
foto: stef depover – t,arsenaal

De auteur

De Vlaams-Marokkaanse schrijver Fikry El Azzouzi (1978, Sint-Niklaas) krijgt de 65ste Arkprijs van het Vrije Woord op 13 mei voor zijn toneelstuk Reizen Jihad (over Syriëstrijders) en zijn roman Drarrie in de nacht (over hangjongeren), die in 2014 bij uitgeverij Vrijdag verscheen. Drarrie in de nacht stond op de longlist van de Gouden Boekenuil en maakt nog altijd kans op de E. du Perronprijs voor personen of instellingen die met een cultuuruiting in brede zin een bijdrage leveren aan de multiculturele samenleving (uitreiking op 2 april). In 2010 debuteerde El Azzouzi met Het Schapenfeest (Van Gennep), in 2013 verscheen bij Vrijdag de novelle De handen van Fatma.

Het toneelstuk Reizen Jihad, nu te zien in de Vlaamse theaters, is een coproductie van ’t Arsenaal, Monty en Sin-Collectief, een gezelschap dat El Azzouzi mee oprichtte. Door zijn actuele thematiek kreeg het stuk al veel aandacht in de pers (De MorgenFocus Knack, VRT-journaal). Eerder schreef El Azzouzi al drie andere toneelstukken. […] De Arkprijs is meer dan zestig jaar geleden opgericht nadat aan Marnix Gijsen een literaire prijs was geweigerd omdat zijn genomineerde boek destijds in katholieke kringen als aanstootgevend werd bestempeld.

In de loop der jaren is de Arkprijs meer dan een louter literaire bekroning geworden, al worden laureaten nog altijd beoordeeld op de (literaire) kwaliteiten van hun teksten. De Arkprijs bekroont ‘een dwarsligger, een eigenzinnig mens, een consequent voorvechter van een open en kritiseerbaar debat’, die bij het hanteren van het vrije woord ‘zijn nek moet hebben uitgestoken’ (vetjes, BK).1

Het stuk

Reizen Jihad is een familiekroniek die zich afspeelt in de stad. Kersje, een jonge vlaamse bekeerlinge, vertrekt naar Syrië om te strijden. Haar familie is onthutst: Hoe kon dit gebeuren? Waarom wil zij in een vreemd land oorlog voeren?

In Reizen Jihad linkt SINCOLLECTIEF de Syriëstrijders met andere idealistische zeloten in verleden en heden: Oostfronters, Nicaragua-, Franco-, pro-Poetin, pro-Israëlstrijders etc…Ze wilt het verhaal vertellen én begrijpen van jonge Belgen die naar het front vertrekken op zoek naar heldendom. Romantische zielen, avonturiers of een bende idioten?

Reizen Jihad is een project rond identiteit en extreme idealen, vertrekkend vanuit het actuele gegeven van de Syrië-strijders. SINCOLLECTIEF wil het debat verder opentrekken naar de gevolgen van mentale gijzeling in een ongelijkwaardige maatschappij. 2

tekst: Fikry El Azzouzi | regie: Junior Mthombeni | spel: Said Boumazoughe, Michael De Cock, Hilde Van haesendonck en Rashif El Kaoui | dans: Joffrey Anane en Sara Golijanin | bewegingsadvies: Michiel Alberts | muziek: Cesar Janssens | zang: Hassan Boufous | videoartist: Kristof Bilsen | scenografie: Stef Depover| productie: Nadia Benabdessamad en Ikram Aoulad | research/dramaturgie: Fikry El Azzouzi en Nadia Benabdessamad | coproductie: t, arsenaal mechelen en Monty Kultuurfaktorij | met de steun van de Vlaamse Gemeenschap.

De recensenten

Reizen Jihad verdeelt, zet aan het denken, doet twijfelen, suggereert antwoorden, mept en zalft en is maatschappelijk verdomd noodzakelijk. Maar, het had als theatervoorstelling nog krachtiger geweest zonder die te expliciete beelden. – Els Van Steenberghe – Knack Focus

Eclecticisme heeft altijd gewezen op een schuivend tijdsgewricht. Hier is het gek om te zien dat de Vlaamse bloedlijn in het stuk minder raakt dan alle andere invloeden in verbeelding, zegging en spel. Ook als publiek besef je: Reizen Jihad is een inburgeringscursus voor klassieke kijkers. Er si een bredere wereld dan wat media en theater ons altijd presenteren. –  Wouter Hillaert – De Standaard

Zaman Vandaag sprak met schrijver Fikry el Azzouzi, producente Nadia Benabdessamad en regisseur Junior Mthombeni. Een gesprek over verbinding, maatschappelijk engagement en mentale flexibiliteit. Maar ook over de kleurloosheid van de Syrië-strijders en het aantal uren in een jaar.- Inge Poelmans – Zaman Vandaag

Na de voorstelling bleef ik achter met een wauw-gevoel en een groot deel van het publiek zal dat beamen. ‘Reizen Jihad’ is theater waar Vlaanderen en bij uitbreiding de rest van Europa nood aan heeft. Fris, vernieuwend en knal in je gezicht. – Kifkif – Siska Hoebeeck

Volgens Patrick De Groote, organisator van Zomer van Antwerpen en Sfinks, heeft een zekere elite het theater gerecupereerd in onze contreien. “ In Vlaanderen is er een culturele elite die bepaalt wat cultuur is en wat niet. Ik reis veel en ik zie dit theater ook vaak in andere landen. Theater zoals dit, noem het zoals je wilt: in your face, direct … is zo oud als de straat. Ik vind dat we de scheidslijn verkeerd trekken. Dit goed vinden heeft niets te maken met opleiding of kleur … of wat dan ook, maar alles met openheid in het kijken. Er is in deze tijd echt nood aan deze nieuwe, open vormen,” aldus De Grootte – Katrien V. – dewereldmorgen.be

Een ijzersterke tekst belicht de problematiek vanuit socio-psychologische en economische context. Het thema radicalisering wordt tegen het licht van de wereldgeschiedenis gehouden en maakt zo het universele karakter maar vooral de complexe dynamiek van het fenomeen duidelijk. Krachtig klank- en beeldmateriaal, nu eens poëtisch dan weer uit de Syrische oorlogsrealiteit, en een sober decor – vier ijzeren klaslessenaartjes (!) en stoelen op een verhoogd podium; een plankenvloer aan de voet van het podium – trekt alle aandacht naar de tekstzegging. Het saccaderende, indoctrinerende spreekkoor van de acteurs vormt een scherp contrast met de bewegingloze, zwijgende, muezzin die tweemaal zingend oproept tot … ? De slotscène beklijft: acteurs voeren een rituele wassing in klei en bloed uit. De achtergrondbeelden suggereren een vulkaaneruptie, een brandende hel. Twee figuren in witte maillots kruipen langzaam uit de podiumklei en sneuvelen dansend als marionetten. Wat in ‘Reizen Jihad’ gezegd wordt, ondersteund door betekenisvolle theatrale middelen, confronteert, bezorgt kippenvel, komt aan. Een keiharde voorstelling die blijft nazinderen. – Blauwkruikje

1 onserfdeel.be

2  tarsenaal.be

Kreutzersonate, Als het verlangen maar stopt – t,arsenaal – Mechelen*****

imagesIn Kreutzersonate, Als het verlangen maar stopt, slepen acteurs en muzikanten u mee voorbij de grenzen van het woord. Twee kunstenaarskoppels kruipen onder uw huid. Acteurs Tom Van Landuyt en Angela Schijf en muzikanten Nikolaas Kende en Jolente De Maeyer drijven elkaar en u als toeschouwer tot het uiterste, zo kondigt  t,arsenaal  zijn lopende stuk aan. Nu, dat kan tellen. Genoeg om Beethovens Kreutzersonate nr 9 opus 47 aandachtiger te gaan beluisteren. Lev Tolstoj’ s novelle met de gelijknamige titel zou tot stand gekomen zijn naar aanleiding van een uitvoering van dit pianoconcert. Het had hem tot tranen toe bewogen. Kreutzersonate (1891) werd vervolgens één van Lev Tolstoj’ s meest beruchte verhalen. Het mocht lange tijd niet verschijnen en circuleerde in handschriftvorm. Omdat Tolstoj ’s vrouw er zeer veel elementen uit hun huwelijksleven in herkende, voelde zij zich door de novelle vernederd en geblameerd. Ondanks een publicatieverbod nam de ontwikkelde klasse er middels collectieve voorleessessies toch kennis van. In de novelle is Pozdnysjev een uiterst subjectieve verteller, die er radicale meningen op nahoudt over vrouwen en het huwelijk. Hij gelooft niet dat een liefdevol huwelijk mogelijk is. Hij is tegen voorbehoedsmiddelen, tegen dokters die syfilis genezen en tegen muziek, omdat al deze zaken volgens hem aanzetten tot losbandigheid. Hij pleit voor een celibatair leven.

Terug naar het stuk. Wat doet de theaterbewerking met het gegeven uit deze novelle? Karsten en Hannah hebben een goed huwelijk. Tot violiste Hannah pianist Michaël leert kennen en met hem musiceert. De intimiteit die door de muziek ontstaat, maakt Karsten gek van jaloezie. Wat we kunnen verwachten als de jaloezie alle gezond verstand verblindt,  is zo oud als het theater zelf. Michaël kruipt in Karstens hoofd als een ongeneeslijke kanker, Karsten wordt achterdochtig, hij gaat staren, haten en al denkt hij alles onder controle te hebben, de gebeurtenissen ontglippen hem en leiden naar de catastrofe: in een vlaag van jaloerse waanzin vermoordt hij Hannah. Het stuk is een slang die in haar eigen staart bijt: het begin – een luide seksscène achter de coulissen – is ook het einde. De cirkel dat eeuwigheidssymbool. In hun relatie, gebaseerd op onpersoonlijke seks, ontbreekt elk inlevingsvermogen. Hannah musiceert niet meer, haar muziek wordt niet gehoord, is slechts muzikaal behang op vernissages.Er is het kind en de egocentrische grillen van Karsten. Ze is het popje dat danst naar zijn pijpen terwijl de viool in de hoek blijft staan. Tot zij haar eigen beslissing neemt en gaat luisteren naar een recital van de pianist Michaël en in hem een zielsverwant vindt. De viool komt weer uit de hoek wanneer Michaël thuis wordt uitgenodigd om samen te musiceren. De rest voltrekt zich als een onstuitbare tragedie. Tom Van Landuyt en Angela Schijf – ook een koppel in het reële leven, beide acteurs maar tot nog toe nog nooit samen op de planken – geven een sterke acteerprestatie ten beste.

De prachtige vertolking van Beethovens Kreutzersonate als motiefstuk en nog andere stukken van Beethoven, Arvo Pärt en Bach, door het muzikale koppel Nikolaas Kende (pianist) en Jolente De Maeyer (violiste) maakt een integrerend deel uit van het stuk, wordt slechts af en toe ‘muzikaal behang’ als de aandacht van de toeschouwer naar de acteurs gaat. Soms komen piano of viool of beiden virtuoos op de voorgrond, ze worden daardoor metaforen voor de intieme artistieke vriendschap tussen Hannah en Michaël. De muziek vertolkt wat er in de relatie gaande is en overstijgt het zegbare.

Het decor is van een stijlvolle eenvoud. Op drie witte draaibare panelen wordt een zwart-wit nachtbeeld van de inkom van t,arsenaal geprojecteerd, de woning van Hannah en Karsten. De projecties van de schilderijen van kunstschilder Nicola Dinoia – op vraag van regisseur Michael De Cock voor het stuk gemaakt – volgen en echoën het verloop van hun relatie. Langs de rechterzijde van het podium een divan, links de zwarte vleugel. Het kostuumontwerp is geraffineerd. Voor Karsten – met snor en baard -een zwarte jeans, donkerblauw hemd en loopschoenen. Voor Hannah een fijne modieuze zwart-wit outfit. Het subtiele rood van haar slipje en sokken, verwijzend naar de passie die in hun relatie doodbloedt, wordt de kleur waarin de drie (!) panelen worden ondergedompeld wanneer het muzikale koppel de finale van de Kreuzersonate vertolkt.Tegelijk climax en voorbode van onheil. Karstens woede, jaloezie en achterdocht, zuivere projectie van zijn eigen verlangen tot vreemdgaan, bereikt even later zijn hoogtepunt en eindigt met de passionele moord. We horen ziekenwagen- of politiesirenes.Voor Karsten bestaat de liefde niet. Alle mannen vermoorden op één of andere manier hun vrouw, zo meent hij. Een duistere gedachte van een raadselachtige figuur.

Kreutzersonate, Als het verlangen maar stopt, brengt de eeuwigeTolstoj, in een emotioneel beklijvende en pijnlijk mooie creatie. 

Meer info over het stuk en de speeldata vindt u hier.