Het safety by numbers-effect

Op weg naar Scherpenheuvel, even pauzeren aan de Pater Raskinkade in Aarschot.

Nu de overheid de burger op de fiets wil krijgen voor het woon-werkverkeer en er in de media veel te doen is over het fietsbeleid van dit land, wil ik hierover toch ook even een logje plegen naar aanleiding van het artikel in Knack van deze week ‘Waarom het aantal fietsongevallen blijft pieken’. Fietsen zou in dit land nog altijd 23 keer gevaarlijker zijn als autorijden, een vaststelling die door het Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid (BIVV) wordt bevestigd. In Vlaanderen steeg het aantal geregistreerde fietsongevallen met 2 procent, in Brussel zelfs met 19 procent. Het risico op een ongeval neemt zelfs toe met het klimmen van de leeftijd van de fietser. Zo loopt een fietsende 65-plusser bijna 100 keer meer risico (ojee!) dan een 65-plusser in de auto.
Met slechts een derde van de fietspaden die voldoen aan de norm, is deze vaststelling zeer begrijpelijk. De aangenaamste en veiligste fietspaden zijn degene die gescheiden zijn van het autoverkeer. De aanbeveling van het BIVV ter zake, vertaalt zich in het beleid van de Vlaamse mobiliteitsminister maar de woordvoerder van de Fietsersbond vindt echter dat de fietsers nog te veel bijzaak zijn. De auto blijft de grote slokop als het om infrastructuurinvesteringen gaat. De man heeft een punt!
Ons, de 65-plussers, wordt de zwartepeter toegeschoven: onze afnemende rijvaardigheid zou de oorzaak zijn van de vele calamiteiten. Dat durf ik nu precies betwijfelen. Wij, de Veilige Vedetten van het Woensdag Fietsdagpeloton, doen de dingen een tikkeltje trager, nemen minder risico’s, kiezen voor autovrije of –luwe fietsomgevingen en maken daarvoor graag een ommetje, dragen fietshelm en fluohesje, racen niet. En al kocht ik bijvoorbeeld onlangs een elektrische vouwfiets, ik fiets meestal zonder ‘assist’. Alleen bij stevige windkracht en op steile hellingen schakel ik die hulp even in.
Ik heb sommige fietsers echter al ongelooflijk gevaarlijke maneuvers zien uithalen bij verkeerslichten. Het wat langer moeten wachten bij de oversteekplaats waar de auto nog steeds alle voorrang krijgt, is sommigen een ernstig risico waard. Fietsen over zebrapaden in plaats van fiets aan de hand over te stappen; voorrangsregels niet kennen en maar doorrijden of niet te onderschatten: de nalatigheid van de overheid die, op al meermaals gesignaleerde gevaarlijke punten, geen veiliger verkeerstoestand inricht. En het moet gezegd, een behoorlijk deel van de fietspaden is nog steeds om er je nek op te breken bijvoorbeeld doordat je fietsband tussen de klinkers van het fietspad terechtkomt of losliggende tegels je doen wegroetsjen of de asfaltstrook waarop je moet fietsen een kaas met gaten is of nog erger een tweebaansfietspad eigenlijk de breedte heeft van een éénbaansfietspad en je dus nauwelijks elkaar kunt passeren en op de langslopende drukke verkeersweg gaan rijden geen optie is. Hoffelijkheid in het laten voorgaan van de tegenligger is dan de enige fijne oplossing maar wat als er vele tegenliggers zijn? Ik zag al pijnlijke ongevallen gebeuren, gelukkig slechts met schramschade. Fietsers knikken elkaar dan begrijpend toe bij dergelijke ongelukken omdat ze weten dat het gaat om de gebrekkige infrastructuur van het betreffende slecht onderhouden fietspad.

Ik hoef niet meer naar het werk maar gebruik zo vaak mogelijk de fiets. Smartphone of gps behoren  niet tot mijn fietstools. Mijn traject zit meestal in mijn hoofd, of is als een lange knooppuntenlijst aangebracht op mijn fietsframe (cfr. Frank Deboosere). Ik laat me daarbij graag verrassen door trage, stille, landelijke wegen en waan me dan – zeker met de huidige zomerse temperaturen – met vakantie in het zuiden.

Ben optimistisch ook, want de toekomst wordt er voor fietsend België vast beter op: stijgende ongevalsstatistieken zouden er immers ook kunnen op wijzen dat er meer gefietst wordt. Meer fietsers vragen om betere en veiligere infrastructuur. Internationaal onderzoek toont aan dat het risico op ongevallen afneemt naarmate het fietsverkeer toeneemt. Dat is het zogenaamde safety by numbers-effect of de impact van het aantal fietsers op het beleid.

‘Daar moet je vandaag voor zorgen. Voor sterfelijkheid.’ – Herman De Coninck

Toen ik in juli 2008 op deze plek stond, de Rua Marquês Sá da Bandeira, in Lissabon, de laan langs de tuinen en de gebouwen van het Gulbenkian Museum, werd het me even zwaar te moede. Ik was en ben nog steeds een bewonderaarster van zijn poëzie, kreeg zijn bundels bij gelegenheid ook als geschenk.

En plots, plots sloeg de ironie van het lot toe, nadat hij ooit grimlachend dit schreef:

Wraak

Ik sta geregistreerd. Geboorte, plaats, tijd.
Ik sta voor zowat één kilo papier:
geboorteakte, militie, verhuizen van daar naar hier,
politieke sympathieën, vakbondsaangelegenheden.

Daarom ben ik op zoek naar een plek op de grens van drie naties.
Daar wil ik dan sterven.
Want ik wil met mijn dood op z’n minst het plezier bederven
van een stuk of twintig administraties.

Herman De Coninck

Maar dit zijn een paar van mijn favorieten:

Poëzie

Een schilderij heeft een lijst nodig,
zoals geluk doodsangst.

Wind bladert in de tuin
en ineens slaat een bladzij
zich om. Zoals ik door je haren ga,
en zo anders als ze dan liggen.

Eindelijk is alles hetzelfde.
Kijk eens, zegt geluk, en toont ons het nu.
Het beeft een beetje in zijn handen.

De plek

Je moet niet alleen om de plek te bereiken,
thuis opstappen, maar ook uit manieren van kijken,
Er is niets te zien, en dat moet je zien
om alles bij het zeer oude te laten.

Er is hier. Er is de tijd
om overmorgen iets te hebben achtergelaten.
Daar moet je vandaag voor zorgen.
Voor sterfelijkheid.

Herman De Coninck

Over Herman De Coninck: www.hermandeconinck.be

Voor het te laat was: beklijvende films van Basir Mahmoud en Eric Baudelaire

Sociaal Huis – Mechelen
Loods Sociaal Huis
Pallavi Paul en Cynthia’s dromen
Filippa César & Louis Henderson en de vuurtorens als bakens in het donker
Adelita Husni-Bey en haar pedagogisch model ‘Agency’, 2014
De ‘coolies’ van Basir Mahmoud in ‘Moments of Arrival and Return’, 2016
Hof van Savoye – Gerechtshof
Lawrence Habu Amdan en Wissams manifest voor het islamitisch concept Taqiyya
Eric Baudelaires film ‘Also Known as Jihadi’, 2017 (99′)