Mélodie d’ amour – Margriet de Moor ***

imagesMélodie d’ amour (2013) (De Bezige Bij – 336 blz.) wordt op het achterplat als volgt ingeleid: In deze roman toont Margriet de Moor de liefde in haar onberekenbare gestalten: van loyale genegenheid tot alles verterende hartstocht. Met een grote sensitiviteit schetst ze het schitterendst dat de liefde teweeg kan brengen, en tegelijk haar verwoestende kracht, het geweld en de moordlust die het liefdesverdriet in een mens kan opwekken. Hoe goed haar personages het ook bedoelen, ze zijn zonder uitzondering onderworpen aan dat andere personage, de liefde zelf, waarvan de kracht vele malen groter is dan die van henzelf. De Moor geeft haar roman een motto van de Franse vrijwel onbekende auteur Francis de Miomandre (1880 – 1959) mee:  Le comment n’est pas le pourquoi.  Het hoe der dingen zegt niets over hun waarom. De wijze waarop in dit boek de gebeurtenissen hun verloop kennen, is niet dezelfde als waarom ze dat op die manier doen. Bij deze gedachte heb ik  stil gestaan en ik heb me tijdens de lectuur van de vier verhalen – I Zijn vader, zijn moeder, II Zijn jammerlijk stuk vrouwmens, III Haar broer, IV Myrte – gerealiseerd dat ook de titel van de roman verwijst naar die dubbelheid. De populaire vijftiger jaren popsong van Leonard Johns gezongen door Edmundo Ros en later ook door The Ames Brothers  geeft een liefdesboodschapper (a little bird) de opdracht om de geliefde waarop gewacht wordt, terug te halen.  De liefde hier is van een intens verlangende  lichtheid:

Melodie d’amour, take this song to my lover
Shoo shoo little bird, go and find my love
Melodie d’amour, serenade at her window
Shoo shoo little bird, sing my song of love

Oh tell her I will wait, if she names a date
Tell her that I care, more than I can bare
For when we are apart, how it hurts my heart
So fly oh fly away and say that I hope and pray
This lovers melody will bring her back to me

Melodie d’amour, take this song to my lover
Shoo shoo little bird, go and find my love
Melodie d’amour, serenade at he window
Shoo shoo little bird, sing my song of love

Oh tell her how I yearn, long for her return
Say I miss her so, more than she could know
For when we are apart, how it hurts my heart
So fly oh fly away and say that I hope and pray
This lovers melody will bring her back to me

Melodie d’amour, serenade at her window
Shoo shoo little bird, tell her of my love

De oorsprong van deze songtekst is eigenlijk  La Maladie d’ amour van Henri Salvador (1917-2008) uit 1947 waarin de liefde ‘cette maladie de la jeunesse’  als ze in kracht toeneemt eerder levensbedreigend wordt: ‘car l’amour c’est la mort/ mais c’est aussi la vie/ car l’amour c’est la mort/ et c’est le paradis. Het is vanuit de geschiedenis van deze popsong dat ook de inhoud van de roman gaat oplichten: een oud lied ‘la maladie d’ amour’ ( het vijftiger-jaren-gezin Atie en Gustaaf Doesburg en hun vier jongens valt door onderhuurster Marina, zwanger van Gustaaf, uiteen en bewerkstelligt de fysieke ontreddering van Atie – de hysterie van Cindy wanneer Luuk een andere minnares heeft – de ziekte en dood van Rogier bij het verlies van zijn Iris – de ziekte en dood van architect Jonas Ropta), wordt het fundament van Margriet de Moors ‘Mélodie d’ amour’ : Luuk Doesburg, jongste zoon van Gustaaf en Atie en gehuwd met Myrte wordt gestalkt door en gaat vreemd met Cindy ( II Zijn jammerlijk stuk vrouwmens ). We beleven hier de amorele, lichtzinnige, erotische lichtheid  van het bestaan die gevaarlijk hysterisch eindigt omdat  Luuk het niet houdt bij één minnares; er is plots ook rivale Roselynde (III Haar broer) en niet te vergeten zijn vrouw Myrte (IV Myrte) van wie hij niet officieel gescheiden is en met wie hij twee kinderen heeft. Luuk is een ‘womanizer’ die we door de ogen van verschillende (verliefde) vrouwen leren kennen.

De 73-jarige Margriet De Moor legt het orgelpunt van haar roman echter bij Myrte.images (13) Let op de naamgeving : de altijd groene heester mirte werd in de Oudheid als symbool gezien voor liefde, geluk en vruchtbaarheid. Myrte woont nog steeds op hetzelfde adres  en is zoals al gezegd niet officieel gescheiden van Luuk. Ze herinnert zich gedurende een wandeltocht door Friesland haar jeugd als gedreven verpleegaspirante. Ze wordt tot de wandeling aangezet door een brochure die per postpakket op Luuks naam toekomt. Na verloop van tijd stuurt ze Luuks sporadische post niet meer na. ‘Toen ik vorige week het foldertje opensloeg en het af te leggen traject bekeek, moeten mijn ogen vast wel over de naam Ropta zijn gestreken en een venstertje in mijn hersens, hoe kort ook, in lichterlaaie hebben gezet.’ Op deze wandeling wordt haar toenmalige vriendin Gerdine Ropta als bij toeval haar tochtgenote. ‘Je neemt een beslissing, doet er niet toe welke, en moet je zien. Voor je het weet wordt de hele boel overgenomen, en ontrolt zich een verte waar alles maar doet, zijn gang maar gaat. Heeft iets van een spelletje, je mag meedoen, er iets van snappen is niet nodig, of je dat in je hart nou vreemd vindt of niet.’ Le comment, n’est pas le pourquoi.

Het waarom van de gebeurtenissen ontsluiert zich in deze roman echter op wonderbaarlijk indringende, sensitieve en poetisch-lyrische wijze comme une mélodie d’ amour, een liefdeslied ‘a la française’ dat in verschillende toonaarden en klankkleuren, verleden en heden, leven en dood, goed en kwaad, licht en duister,  liefde en haat,  natuur en cultuur, op romantische wijze bezingt (le comment) maar niet verwart kan worden met de drijvende kracht ‘de cette mélodie’ (deze roman), de liefde zelf..

Een parabel van oesters en parels …

IMG_0752-003

 „Verwundete Austern lassen aus blutigen Wunden eine Perle entstehen. Den Schmerz, der sie zerreißt, verwandeln sie in ein Juwel.“  Richard Shanon [bron: Den Schmerz umwandeln in ein Juwel – menschliche Leidbewältigung ein Versuch – BENEDIKTINERINNENABTEI ST. HILDEGARD.]

Het lijdensthema voor iedereen vanwege de algemene zeggingskracht

DSC01025-001

Afbeelding:  Kim En Joong – Chapelle Fra Angelico – Louvain-la-Neuve (B)

Het kruis, martelwerktuig of overwinningssymbool – Lisette Almering

Dit artikel staat stil bij de geschiedenis en beeldtraditie van de beschildering van het kruis en het kruisbeeld vanaf de oudheid tot in de vroegmoderne tijd. 

“De beschildering van het heilig kruis heeft door de eeuwen heen een eigen evolutie gekend, die niet eindigde in de 16e eeuw. Het voert echter te ver om binnen een enkel artikel het gehele proces te beschrijven. Markant is wel een betekenisvolle verandering in de omgang met het thema kruis of kruisiging door kunstenaars uit de 20e eeuw. Niet langer blijft het kruis bij uitstek een onderwerp voor religieuze kunstenaars, maar voortaan geven ook eigentijdse kunstenaars gelovig of ongelovig er op gehele eigen wijze vorm aan. Een significant voorbeeld is De Witte Kruisiging 1938 van de joodse moderne kunstenaar Marc Chagall 1887-1985. De joodse Jezus met gebedsmantel als lendendoek, hangend aan een kruis in een baan van hemels licht, heeft om zich heen: een brandende synagoge, een Russische stad in de vlammen, een Jood op de vlucht, een weggesmeten torarol, een bange moeder met kind, oprukkende bolsjewieken en nazi’s en de aartsvaders die wenen samen met Rachel. Dit is geen christelijk schilderij meer; voor Chagall was het vooral een joods schilderij. Deze weergave van het kruis toont een verschuiving richting herkenbaarheid van het lijdensthema voor iedereen, wereldwijd, religieus of niet, vanwege de algemene zeggingskracht.” Klik hier voor De witte kruisiging 1938, Marc Chagall, Art Institute of Chicago, USA [via ArtWay.eu.]

 

Het kruis als symbool voor het lijden wereldwijd vanwege zijn universele zeggingskracht. De Syrische jezuïet Ziad Hilal getuigt: Bij ons duurt Goede Vrijdag al ruim drie jaar over o.a. de op 7 april ll. – net voor het interview – in Homs vermoorde Pater Frans van der Lugt sj. Lees in dit verband ook: Huilen over Homs en het Spiritueel Testament van Pater Christian, één van de zeven cisterciënzermonniken, vermoord in Tibhirine (Algerije) in 1996.

Ter overweging dit citaat van Pater Christian de Chergé:

(8/3/96 : Réflexions pour le Carême) : « En fait, c’est très clair que nous ne pouvons souhaiter cette mort, non parce que nous en avons peur seulement, mais parce que nous ne pouvons souhaiter une gloire qui serait acquise au prix d’un meurtre, qui ferait de celui à qui je la dois un meurtrier.… «Tu ne commettras pas de meurtre», ce commandement tombe sur mon frère et je dois tout faire pour l’aimer assez pour le détourner de ce qu’il aurait envie de commettre »  (“L’invincible Espérance”, Christian de Chergé, 1997, Bayard Editions, p. 312-313).

(08/03/96: Overweging voor de Vasten): “In feite is het heel duidelijk dat we deze dood niet kunnen wensen, niet alleen omdat we er bang voor zijn, maar omdat we ons geen overwinning kunnen wensen die zou verworven zijn tegen de prijs van een moord, dat zou degene aan wie ik deze overwinning te danken heb, tot moordenaar maken …. “Gij zult niet moorden”, deze opdracht valt mijn broeder ten deel en ik moet er alles aan doen om hem zo lief te hebben dat hij afziet van wat hij wil begaan ” (” Invincible Hope “, Christian de Chergé, 1997 Bayard Editions, p. 312-313).